Βρετανοί ερευνητές κατάφεραν να μετατρέψουν τον αέρα σε βενζίνη.
Tο επίτευγμα ίσως μελλοντικά αποδειχτεί ορόσημο για την μαζική παραγωγή καθαρής ενέργειας και αποτελέσει απάντηση τόσο στην ενεργειακή κρίση όσο και στην επιβάρυνση του περιβάλλοντος με «αέρια του θερμοκηπίου», εφόσον όμως στην πορεία ξεπεραστούν διάφορα εμπόδια.
Η μικρή βρετανική εταιρία με την εύγλωττη ονομασία Air Fuel Synthesis (δηλαδή «σύνθεση καυσίμων από αέρα»), σύμφωνα με τη βρετανική «Ιντιπέντεντ», χρησιμοποιεί μια επαναστατική τεχνολογία και έχει καταφέρει να παράγει πέντε λίτρα βενζίνης από τον Αύγουστο, όταν έθεσε σε λειτουργία μια μικρή μονάδα που παράγει καύσιμα από διοξείδιο του άνθρακα και υδρατμούς του αέρα.
Η εταιρία ελπίζει ότι μέσα στην επόμενη διετία θα δημιουργήσει ένα μεγαλύτερο, μαζικής παραγωγής, εργοστάσιο που θα παράγει ένα τόνο «αερο-βενζίνης» την ημέρα. Επίσης, σχεδιάζει να παράγει «πράσινα» καύσιμα για τις αεροπορικές εταιρίες, ώστε τα αεροπορικά ταξίδια να εκλύουν λιγότερο διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα.
Ο Τιμ Φοξ, επικεφαλής για θέματα ενέργειας και περιβάλλοντος του Ινστιτούτου Μηχανολόγων Μηχανικών του Λονδίνου, δήλωσε ότι «ακούγεται υπερβολικά καλό για να είναι αληθινό και όμως είναι αληθινό. Το κάνουν πράγματι και το έχω δει με τα μάτια μου».
Αν και η όλη διαδικασία βρίσκεται ακόμα σε πιλοτικό στάδιο, ήδη έχει αποδειχτεί πως δουλεύει.
Όπως είπε ο επικεφαλής της εταιρίας Air Fuel Synthesis Πίτερ Χάρισον, «παίρνουμε διοξείδιο του άνθρακα από τον αέρα και υδρογόνο από το νερό και τα μετατρέπουμε σε βενζίνη.
Κανείς άλλος δεν κάνει κάτι τέτοιο πουθενά στον κόσμο, από όσο ξέρουμε. Το προϊόν μοιάζει και μυρίζει σαν βενζίνη, αλλά είναι πολύ πιο καθαρό από τη βενζίνη που προέρχεται από πετρέλαιο.
Επιπλέον, δεν περιέχει κανένα από τα πρόσθετα που υπάρχουν στη συμβατική βενζίνη. Παρόλα αυτά, το προϊόν μας μπορεί να χρησιμοποιηθεί στις υπάρχουσες μηχανές».
Ο Χάρισον τόνισε ότι το πλεονέκτημα της νέου τύπου βενζίνης είναι πως δεν απαιτεί καμία αλλαγή στις υφιστάμενες υποδομές των μεταφορών, ενώ δεν είναι αναγκαία καμία μετατροπή στα αυτοκίνητα, όπως τοποθέτηση έξτρα μπαταριών, προσθήκη ειδικών κυψελών καυσίμου ή ντεπόζιτου υδρογόνου, κάτι που απαιτούν οι εναλλακτικές τεχνολογίες (ηλεκτρικά οχήματα, υβριδικά, υδρογόνου κ.α.).
Όπως είπε, «έως το τέλος του 2014, αν εξασφαλίσουμε την κατάλληλη χρηματοδότηση, θα μπορούμε να παράγουμε βενζίνη χρησιμοποιώντας ανανεώσιμη ενέργεια και θα το κάνουμε σε εμπορική βάση».
Ο Χάρισον εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι το πολύ σε 15 χρόνια θα λειτουργεί το πρώτο εργοστάσιο μεγέθους διυλιστηρίου. «Αν παράγουμε τα δικά μας καύσιμα, έχουμε τη δυνατότητα να αλλάξουμε την οικονομία μιας χώρας», υπογράμμισε.
Σε πρώτη φάση, η Air Fuel Synthesis σχεδιάζει να παράγει «αερο-βενζίνη» που θα είναι δυνατό να αναμιχθεί με συμβατική βενζίνη.
Προς το παρόν, πάντως, η τεχνολογία δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς και δεν είναι αποδοτική για να αξιοποιηθεί εμπορικά.
Επειδή η απόσπαση του διοξειδίου του άνθρακα από τον αέρα δεν έχει ωριμάσει αρκετά, η εταιρία αναγκάζεται να χρησιμοποιεί πρόσθετο διοξείδιο που προμηθεύεται από άλλες βιομηχανικές πηγές.
Διάφορες εταιρίες σε όλο τον κόσμο προσπαθούν να βελτιώσουν την τεχνολογία απόσπασης διοξειδίου από τον αέρα, μια διαδικασία που κοστίζει περίπου 500 ευρώ ανά τόνο διοξειδίου.
Φυσικά, όπως και με άλλες πρωτοεμφανιζόμενες τεχνολογίες, το κόστος τους στην πορεία υποχώρησε θεαματικά, κάτι που μπορεί να συμβεί και σε αυτή την περίπτωση.
Tο επίτευγμα ίσως μελλοντικά αποδειχτεί ορόσημο για την μαζική παραγωγή καθαρής ενέργειας και αποτελέσει απάντηση τόσο στην ενεργειακή κρίση όσο και στην επιβάρυνση του περιβάλλοντος με «αέρια του θερμοκηπίου», εφόσον όμως στην πορεία ξεπεραστούν διάφορα εμπόδια.
Η μικρή βρετανική εταιρία με την εύγλωττη ονομασία Air Fuel Synthesis (δηλαδή «σύνθεση καυσίμων από αέρα»), σύμφωνα με τη βρετανική «Ιντιπέντεντ», χρησιμοποιεί μια επαναστατική τεχνολογία και έχει καταφέρει να παράγει πέντε λίτρα βενζίνης από τον Αύγουστο, όταν έθεσε σε λειτουργία μια μικρή μονάδα που παράγει καύσιμα από διοξείδιο του άνθρακα και υδρατμούς του αέρα.
Η εταιρία ελπίζει ότι μέσα στην επόμενη διετία θα δημιουργήσει ένα μεγαλύτερο, μαζικής παραγωγής, εργοστάσιο που θα παράγει ένα τόνο «αερο-βενζίνης» την ημέρα. Επίσης, σχεδιάζει να παράγει «πράσινα» καύσιμα για τις αεροπορικές εταιρίες, ώστε τα αεροπορικά ταξίδια να εκλύουν λιγότερο διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα.
Ο Τιμ Φοξ, επικεφαλής για θέματα ενέργειας και περιβάλλοντος του Ινστιτούτου Μηχανολόγων Μηχανικών του Λονδίνου, δήλωσε ότι «ακούγεται υπερβολικά καλό για να είναι αληθινό και όμως είναι αληθινό. Το κάνουν πράγματι και το έχω δει με τα μάτια μου».
Αν και η όλη διαδικασία βρίσκεται ακόμα σε πιλοτικό στάδιο, ήδη έχει αποδειχτεί πως δουλεύει.
Όπως είπε ο επικεφαλής της εταιρίας Air Fuel Synthesis Πίτερ Χάρισον, «παίρνουμε διοξείδιο του άνθρακα από τον αέρα και υδρογόνο από το νερό και τα μετατρέπουμε σε βενζίνη.
Κανείς άλλος δεν κάνει κάτι τέτοιο πουθενά στον κόσμο, από όσο ξέρουμε. Το προϊόν μοιάζει και μυρίζει σαν βενζίνη, αλλά είναι πολύ πιο καθαρό από τη βενζίνη που προέρχεται από πετρέλαιο.
Επιπλέον, δεν περιέχει κανένα από τα πρόσθετα που υπάρχουν στη συμβατική βενζίνη. Παρόλα αυτά, το προϊόν μας μπορεί να χρησιμοποιηθεί στις υπάρχουσες μηχανές».
Ο Χάρισον τόνισε ότι το πλεονέκτημα της νέου τύπου βενζίνης είναι πως δεν απαιτεί καμία αλλαγή στις υφιστάμενες υποδομές των μεταφορών, ενώ δεν είναι αναγκαία καμία μετατροπή στα αυτοκίνητα, όπως τοποθέτηση έξτρα μπαταριών, προσθήκη ειδικών κυψελών καυσίμου ή ντεπόζιτου υδρογόνου, κάτι που απαιτούν οι εναλλακτικές τεχνολογίες (ηλεκτρικά οχήματα, υβριδικά, υδρογόνου κ.α.).
Όπως είπε, «έως το τέλος του 2014, αν εξασφαλίσουμε την κατάλληλη χρηματοδότηση, θα μπορούμε να παράγουμε βενζίνη χρησιμοποιώντας ανανεώσιμη ενέργεια και θα το κάνουμε σε εμπορική βάση».
Ο Χάρισον εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι το πολύ σε 15 χρόνια θα λειτουργεί το πρώτο εργοστάσιο μεγέθους διυλιστηρίου. «Αν παράγουμε τα δικά μας καύσιμα, έχουμε τη δυνατότητα να αλλάξουμε την οικονομία μιας χώρας», υπογράμμισε.
Σε πρώτη φάση, η Air Fuel Synthesis σχεδιάζει να παράγει «αερο-βενζίνη» που θα είναι δυνατό να αναμιχθεί με συμβατική βενζίνη.
Προς το παρόν, πάντως, η τεχνολογία δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς και δεν είναι αποδοτική για να αξιοποιηθεί εμπορικά.
Επειδή η απόσπαση του διοξειδίου του άνθρακα από τον αέρα δεν έχει ωριμάσει αρκετά, η εταιρία αναγκάζεται να χρησιμοποιεί πρόσθετο διοξείδιο που προμηθεύεται από άλλες βιομηχανικές πηγές.
Διάφορες εταιρίες σε όλο τον κόσμο προσπαθούν να βελτιώσουν την τεχνολογία απόσπασης διοξειδίου από τον αέρα, μια διαδικασία που κοστίζει περίπου 500 ευρώ ανά τόνο διοξειδίου.
Φυσικά, όπως και με άλλες πρωτοεμφανιζόμενες τεχνολογίες, το κόστος τους στην πορεία υποχώρησε θεαματικά, κάτι που μπορεί να συμβεί και σε αυτή την περίπτωση.
newsit
 |
| Στη φωτογραφία ακτιβιστές διαμαρτύρονται στις Φιλιππίνες για το κλίμα |
Όλο και πιο κοντά ερχόμαστε στον 19ο αιώνα. Μετά τις αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις και το κοινωνικό κράτος, η οικονομική κρίση αλλάζει και το βασικό καύσιμο θέρμανσης στις μεγαλουπόλεις. Από το πετρέλαιο, ξανά στο κάρβουνο...
Συναγερμό σήμανε χθες η πρόγνωση της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας (ΙΕΑ) ότι εντός της επόμενης δεκαετίας το κάρβουνο θα είναι η νούμερο ένα πηγή ενέργειας στον πλανήτη - ενώ παράλληλα είναι και ο νούμερο ένα κίνδυνος για το κλίμα. Σύμφωνα με τη διευθύντρια της ΙΕΑ, Μαρία βαν ντερ Χόβεν, «ο κόσμος θα χρησιμοποιεί το 2017 τουλάχιστον 1,2 δισεκατομμύρια τόνους κάρβουνο περισσότερο απ’ ό,τι σήμερα».
Στην ολική επαναφορά του κάρβουνου συμμετέχει οριακά -λόγω μικρού μεγέθους- και η Ελλάδα, όπως μπορεί εύκολα να... μυρίσει κανείς όχι μόνο στα χωριά που συνήθιζαν τις ξυλόσομπες, αλλά πλέον και στις μεγάλες πόλεις της χώρας. Στην Ελλάδα καίνε μπρικέτες, κάρβουνο και ξύλα, λόγω της οξυμμένης κρίσης, ωστόσο η... συμβολή της χώρας στην υπερθέρμανση του πλανήτη είναι μικρή. «Απλώς» αυγαταίνει η ρύπανση του περιβάλλοντος των πόλεων.
Αντίθετα, τεράστια είναι η συμβολή τόσο των αναπτυσσόμενων χωρών -Κίνα και Ινδία-, που είναι πεινασμένες για ενέργεια και την αποκτούν πρωτίστως από εργοστάσια που δουλεύουν με κάρβουνο, όσο και της Ρωσίας και αρκετών χωρών στην Ευρώπη, που θεωρούν και πάλι συμφέρουσα τη λύση του κάρβουνου σε σχέση με το πετρέλαιο.
Να σημειωθεί ότι ένα εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας που δουλεύει με κάρβουνο εκλύει τη διπλάσια ποσότητα διοξειδίου του άνθρακα σε σχέση με ένα σύγχρονο εργοστάσιο που δουλεύει με φυσικό αέριο.
Λίγες μέρες μετά την -αποτυχημένη- σύνοδο για το κλίμα στην Ντόχα, και οι τελευταίες ελπίδες για μια συντονισμένη επιχείρηση «σωτηρίας» του κλίματος εξανεμίζονται. «Χάρη στα χορταστικά αποθέματα και τη συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση για ενέργεια, το κάρβουνο έχει κερδίσει τεράστιο έδαφος την πρώτη δεκαετία του 2000 και αναμένεται σύντομα να ξεπεράσει το πετρέλαιο, εάν δεν υπάρξει συντονισμένη πολιτική παρέμβαση σε παγκόσμιο επίπεδο», δηλώνει η βαν ντερ Χόβεν.
Σύμφωνα με την πρόγνωση της ΙΕΑ, το 2017 η κατανάλωση πετρελαίου θα φτάσει τους 4,32 δισεκατομμύρια τόνους και η αντίστοιχη του κάρβουνου τους 4,4 δισεκατομμύρια τόνους.
Η μόνη μεγάλη χώρα που αναμένεται να μην αυξήσει την κατανάλωση κάρβουνου είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς έχουν εντοπίσει νέα κοιτάσματα πετρελαίου και αερίου. Ωστόσο, οι ΗΠΑ διαθέτουν και τα μεγαλύτερα αποθέματα κάρβουνου, οπότε ανά πάσα στιγμή μπορεί να αποφασίσουν να αλλάξουν και πάλι το μείγμα ενέργειας.
Δεύτερη στην παγκόσμια κατάταξη αποθεμάτων κάρβουνου είναι η Κίνα, η οποία χρειάζεται όλο και περισσότερη ενέργεια, οπότε αυξάνει καθημερινά την κατανάλωσή της, ενώ ακολουθεί η Ρωσία, η οποία προτιμά να εξάγει το πετρέλαιο και το αέριό της και να καίει στα περισσότερα εργοστάσια παραγωγής ενέργειας κάρβουνο.
Πλούσια αποθέματα διαθέτουν κατά σειρά και η Αυστραλία, η Βρετανία, ο Καναδάς, η Ινδία, η Πολωνία, το Καζακστάν και η Γερμανία, με τις μισές από αυτές τις χώρες να επενδύουν και στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Συναγερμό σήμανε χθες η πρόγνωση της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας (ΙΕΑ) ότι εντός της επόμενης δεκαετίας το κάρβουνο θα είναι η νούμερο ένα πηγή ενέργειας στον πλανήτη - ενώ παράλληλα είναι και ο νούμερο ένα κίνδυνος για το κλίμα. Σύμφωνα με τη διευθύντρια της ΙΕΑ, Μαρία βαν ντερ Χόβεν, «ο κόσμος θα χρησιμοποιεί το 2017 τουλάχιστον 1,2 δισεκατομμύρια τόνους κάρβουνο περισσότερο απ’ ό,τι σήμερα».
Στην ολική επαναφορά του κάρβουνου συμμετέχει οριακά -λόγω μικρού μεγέθους- και η Ελλάδα, όπως μπορεί εύκολα να... μυρίσει κανείς όχι μόνο στα χωριά που συνήθιζαν τις ξυλόσομπες, αλλά πλέον και στις μεγάλες πόλεις της χώρας. Στην Ελλάδα καίνε μπρικέτες, κάρβουνο και ξύλα, λόγω της οξυμμένης κρίσης, ωστόσο η... συμβολή της χώρας στην υπερθέρμανση του πλανήτη είναι μικρή. «Απλώς» αυγαταίνει η ρύπανση του περιβάλλοντος των πόλεων.
Αντίθετα, τεράστια είναι η συμβολή τόσο των αναπτυσσόμενων χωρών -Κίνα και Ινδία-, που είναι πεινασμένες για ενέργεια και την αποκτούν πρωτίστως από εργοστάσια που δουλεύουν με κάρβουνο, όσο και της Ρωσίας και αρκετών χωρών στην Ευρώπη, που θεωρούν και πάλι συμφέρουσα τη λύση του κάρβουνου σε σχέση με το πετρέλαιο.
Να σημειωθεί ότι ένα εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας που δουλεύει με κάρβουνο εκλύει τη διπλάσια ποσότητα διοξειδίου του άνθρακα σε σχέση με ένα σύγχρονο εργοστάσιο που δουλεύει με φυσικό αέριο.
Λίγες μέρες μετά την -αποτυχημένη- σύνοδο για το κλίμα στην Ντόχα, και οι τελευταίες ελπίδες για μια συντονισμένη επιχείρηση «σωτηρίας» του κλίματος εξανεμίζονται. «Χάρη στα χορταστικά αποθέματα και τη συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση για ενέργεια, το κάρβουνο έχει κερδίσει τεράστιο έδαφος την πρώτη δεκαετία του 2000 και αναμένεται σύντομα να ξεπεράσει το πετρέλαιο, εάν δεν υπάρξει συντονισμένη πολιτική παρέμβαση σε παγκόσμιο επίπεδο», δηλώνει η βαν ντερ Χόβεν.
Σύμφωνα με την πρόγνωση της ΙΕΑ, το 2017 η κατανάλωση πετρελαίου θα φτάσει τους 4,32 δισεκατομμύρια τόνους και η αντίστοιχη του κάρβουνου τους 4,4 δισεκατομμύρια τόνους.
Η μόνη μεγάλη χώρα που αναμένεται να μην αυξήσει την κατανάλωση κάρβουνου είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς έχουν εντοπίσει νέα κοιτάσματα πετρελαίου και αερίου. Ωστόσο, οι ΗΠΑ διαθέτουν και τα μεγαλύτερα αποθέματα κάρβουνου, οπότε ανά πάσα στιγμή μπορεί να αποφασίσουν να αλλάξουν και πάλι το μείγμα ενέργειας.
Δεύτερη στην παγκόσμια κατάταξη αποθεμάτων κάρβουνου είναι η Κίνα, η οποία χρειάζεται όλο και περισσότερη ενέργεια, οπότε αυξάνει καθημερινά την κατανάλωσή της, ενώ ακολουθεί η Ρωσία, η οποία προτιμά να εξάγει το πετρέλαιο και το αέριό της και να καίει στα περισσότερα εργοστάσια παραγωγής ενέργειας κάρβουνο.
Πλούσια αποθέματα διαθέτουν κατά σειρά και η Αυστραλία, η Βρετανία, ο Καναδάς, η Ινδία, η Πολωνία, το Καζακστάν και η Γερμανία, με τις μισές από αυτές τις χώρες να επενδύουν και στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Αυγή.gr
Μύθος : Δεν δίνω αίμα γιατί η αιμοδοσία εξασθενεί τον οργανισμό!
Πραγματικότητα : Αν σας φοβίζει η ιδέα της αιμοδοσίας τότε δεν υπάρχει λόγος να ψάχνεται δικαιολογίες για να την αποφύγετε! Μάλιστα, ο οργανισμός μας έχει την ικανότητα να αναπληρώνει το αίμα που «χάνεται» με την αιμοδοσία, αφού ο μυελός των οστών δε σταματά ποτέ να ανανεώνει τα αποθέματά του σε ερυθρά αιμοσφαίρια.
Μύθος : Τα τσιγάρα light δε βλάπτουν όσο τα κανονικά!
Πραγματικότητα : Κι όμως τα τσιγάρα light συνδυάζονται με αυξημένο κάπνισμα. Που στηρίζεται αυτό; Ένας καπνιστής που έχει συνηθίσει τα κανονικά τσιγάρα και αποφασίζει να περάσει στα πιο ελαφριά, συνήθως καπνίζει περισσότερο από αυτά, επειδή θέλει να δώσει στον οργανισμό του την ποσότητα της νικοτίνης στην οποία τόσο καιρό ήταν εθισμένος. Ακόμα, με τα light τσιγάρα ο καπνιστής εισπνέει βαθύτερα τον καπνό, γεγονός που σχετίζεται άμεσα με την εμφάνιση μιας μορφής καρκίνου, το αδενοκαρκίνωμα.
Μύθος : Το έλκος οφείλεται στο στρες
Πραγματικότητα : Κι όμως, το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού είναι ο κύριος υπεύθυνος για τις περισσότερες περιπτώσεις έλκου. Ένας ακόμη παράγοντας είναι η αυξημένη έκκριση υδροχλωρικού οξέος στο στομάχι. Είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι το στρες μπορεί να επιδεινώσει την πάθηση, αλλά όχι να την δημιουργήσει.
Μύθος : Θα πιώ ένα δυνατό καφέ για να ξεμεθύσω!
Πραγματικότητα : Ούτε ο καφές, ούτε το κρύο ντους μπορούν να καταπολεμήσουν τη μέθη. Μόνο ο χρόνος βοηθάει. Το συκώτι μεταβολίζει το αλκοόλ με ένα ρυθμό 4-12 γραμμάρια την ώρα. Μόνο, λοιπόν, όταν το συκώτι καθαρίσει και το τελευταίο υπόλειμμα αλκοόλ από το αίμα σας θα έχετε ξεμεθύσει.
Μύθος : Η ρινορραγία θα σταματήσει αν γείρουμε το κεφάλι πίσω!
Πραγματικότητα : Με αυτόν το τρόπο διευκολύνεται η ροή του αίματος προς το στόμα και τον λάρυγγα, καθιστώντας την κίνηση αυτή λανθασμένη. Η καλύτερη αντιμετώπιση της ρινορραγίας είναι να γείρετε το κεφάλι ελαφρώς μπροστά, πιέζοντας με τον δείκτη και τον αντίχειρα τη βάση της μύτης. Εάν δε σταματήσει το πολύ σε μισή ώρα, τότε καλύτερα να απευθυνθείτε στον γιατρό σας.
Πηγή : "Μύθοι ή πραγματικότητα",Άγγελος Βενέτης,Εκδόσεις ΠΟΡΦΥΡΑ,ISBN:960-7902-19-x
Μύθος : Τα τσιγάρα light δε βλάπτουν όσο τα κανονικά!
Πραγματικότητα : Κι όμως τα τσιγάρα light συνδυάζονται με αυξημένο κάπνισμα. Που στηρίζεται αυτό; Ένας καπνιστής που έχει συνηθίσει τα κανονικά τσιγάρα και αποφασίζει να περάσει στα πιο ελαφριά, συνήθως καπνίζει περισσότερο από αυτά, επειδή θέλει να δώσει στον οργανισμό του την ποσότητα της νικοτίνης στην οποία τόσο καιρό ήταν εθισμένος. Ακόμα, με τα light τσιγάρα ο καπνιστής εισπνέει βαθύτερα τον καπνό, γεγονός που σχετίζεται άμεσα με την εμφάνιση μιας μορφής καρκίνου, το αδενοκαρκίνωμα.
Μύθος : Το έλκος οφείλεται στο στρες
Πραγματικότητα : Κι όμως, το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού είναι ο κύριος υπεύθυνος για τις περισσότερες περιπτώσεις έλκου. Ένας ακόμη παράγοντας είναι η αυξημένη έκκριση υδροχλωρικού οξέος στο στομάχι. Είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι το στρες μπορεί να επιδεινώσει την πάθηση, αλλά όχι να την δημιουργήσει.
Μύθος : Θα πιώ ένα δυνατό καφέ για να ξεμεθύσω!
Πραγματικότητα : Ούτε ο καφές, ούτε το κρύο ντους μπορούν να καταπολεμήσουν τη μέθη. Μόνο ο χρόνος βοηθάει. Το συκώτι μεταβολίζει το αλκοόλ με ένα ρυθμό 4-12 γραμμάρια την ώρα. Μόνο, λοιπόν, όταν το συκώτι καθαρίσει και το τελευταίο υπόλειμμα αλκοόλ από το αίμα σας θα έχετε ξεμεθύσει.
Μύθος : Η ρινορραγία θα σταματήσει αν γείρουμε το κεφάλι πίσω!
Πραγματικότητα : Με αυτόν το τρόπο διευκολύνεται η ροή του αίματος προς το στόμα και τον λάρυγγα, καθιστώντας την κίνηση αυτή λανθασμένη. Η καλύτερη αντιμετώπιση της ρινορραγίας είναι να γείρετε το κεφάλι ελαφρώς μπροστά, πιέζοντας με τον δείκτη και τον αντίχειρα τη βάση της μύτης. Εάν δε σταματήσει το πολύ σε μισή ώρα, τότε καλύτερα να απευθυνθείτε στον γιατρό σας.
Πηγή : "Μύθοι ή πραγματικότητα",Άγγελος Βενέτης,Εκδόσεις ΠΟΡΦΥΡΑ,ISBN:960-7902-19-x
Διπλωματική ένταση έχει προκληθεί μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας ύστερα από τη διαρροή τηλεγραφήματος στο WikiLeaks του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών, το οποίο φέρεται να έχει την υπογραφή της Αμερικανίδας υπουργού Εξωτερικών Χίλαρι Κίντον και σύμφωνα με αυτό, ….το ΝΑΤΟ πρέπει να είναι έτοιμο για μαζική επίθεση στην Ρωσία!
Το τηλεγράφημα διέρρευσε στην βρετανική εφημερίδα «The Guardian» και οι συνέπειες της διαρροής αυτής είναι τεράστιες. «Το σχέδιο είναι άκρως απόρρητο», φέρεται να τονίζει στο τηλεγράφημά της η Κλίντον προς τους Αμερικανούς διπλωμάτες στο ΝΑΤΟ και «πρέπει να αρνηθούμε την ύπαρξή του ακόμα και αν διαρρεύσει»! Σύμφωνα με το σχέδιο, προβλέπεται η έναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων από εννέα μεγάλες στρατιωτικές βάσεις από τις οποίες θα προέλθουν τα στρατεύματα από τις ΗΠΑ, τη Βρετανία, τη Γερμανία και την Πολωνία.
Σύμφωνα με την «Guardian», το σχέδιο επίθεσης περιλαμβάνει τα λιμάνια της Γερμανίας και της Πολωνίας που θα χρησιμοποιηθούν για να δεχθούν δυνάμεις του Ναυτικού από τις ΗΠΑ και τη Βρετανία που θα αναλάβουν το κύριο βάρος της ναυτικής αντιπαράθεσης. Οι δυτικές δυνάμεις θα εξορμήσουν προς το εσωτερικό της Ρωσίας σε ένα είδος κεραυνοβόλου πολέμου με βασικούς άξονες από τις βαλτικές δημοκρατίες προς τα νότια και από την Πολωνία προς τα ανατολικά.
Στόχος είναι η συντριβή στο πεδίο της μάχης στην ευρωπαϊκή Ρωσία των μεγαλύτερων σχηματισμών του ρωσικού Στρατού. Μέλη της ρωσικής κυβέρνησης διαμαρτυρήθηκαν τότε για το σχέδιο, καθώς συμπίπτει απόλυτα με όσα είχαν ήδη αποκαλυφθεί από το WikiLeaks μέσω της δημοσίευσης τηλεγραφημάτων μεταξύ πρεσβειών των ΗΠΑ και της αμερικανικής κυβέρνησης. «Θα περιμένουμε να λάβουμε εγγυήσεις ότι τα σχέδια αυτά θα ακυρωθούν και ότι το ΝΑΤΟ δεν θεωρεί τη Ρωσία εχθρική χώρα», δήλωσε ο Ρώσος απεσταλμένος στο ΝΑΤΟ κατά την συνεδρίαση που πραγματοποιήθηκε λίγο αργότερα στη Λισαβόνα.
Στέλεχος του Υπουργείου Εξωτερικών της Ρωσίας, το οποίο ζήτησε από την Guardian να μην αποκαλύψει το όνομά του, ανέφερε: «Αυτό το συγκεκριμένο έγγραφο, όπως και κάποια άλλα έγγραφα σόκαραν και προκάλεσαν πολλά ερωτηματικά». Επιπλέον, στο δημοσίευμα της Guardian τονίζεται η έκπληξη του Ρώσου διπλωμάτη λόγω του γεγονότος ότι τα τηλεγραφήματα των Αμερικανών διπλωματών αντιμετωπίζουν το θέμα με απόλυτη ελαφρότητα, αφού, όπως δήλωσε ο Ρώσος «δεν γίνεται καμιά αναφορά και δεν εκφράζεται καμιά ανησυχία σχετικά με τις δυνητικά καταστροφικές συνέπειες μιας τέτοιας ένοπλης σύγκρουσης μεταξύ των δύο μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων στον κόσμο».
Το πρόσχημα για το σχέδιο επίθεσης είναι η υπεράσπιση των νέων μελών του ΝΑΤΟ ανάμεσα στις χώρες της Βαλτικής (Λετονία, Λιθουανία και Εσθονία) που έχουν ενταχθεί στο ΝΑΤΟ. Στα τηλεγραφήματα υποδεικνύεται ότι «το σχέδιο που ήδη υπάρχει για την άμυνα της Πολωνίας θα πρέπει να επεκταθεί». Και είναι χαρακτηριστικό ότι, αντίθετα με τις επιδιώξεις των ΗΠΑ, οι οποίες εκδηλώθηκαν μέσω του σχεδίου της αντιπυραυλικής ασπίδας επί προεδρίας Μπους, οι Ρώσοι δεν ανέπτυξαν κανένα σχέδιο για ενίσχυση της αντιπυραυλικής τους άμυνας από επιθέσεις που τυχόν θα γίνουν από πολωνικό έδαφος ή από αλλού. Σε άλλο τηλεγράφημα με ημερομηνία Οκτωβρίου του 2009, ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, Άιβο Ντάαλντερ, αναφέρει ότι τόσο η Χίλαρι Κλίντον όσο και ο ΠρόεδροςΟμπάμα εξέφρασαν την υποστήριξή τους στην ανάπτυξη του στρατιωτικού αυτού σχεδίου κατά της Ρωσίας.
Ο Ντάαλντερ στο σημείωμά του προτείνει «να μην διασαφηνιστεί σε κανένα σχέδιο εάν ή όχι η Ρωσία θα είναι πιθανός στόχος», αλλά αντ’ αυτού να υιοθετηθεί ένα «γενικό σχέδιο» το οποίο θα προβλέπει τη μετακίνηση στρατευμάτων προς στις χώρες της Βαλτικής, ενώ δεν αναφέρει εναντίον ποιών θα πορευθούν αυτά τα στρατεύματα – σε περίπτωση που το περιεχόμενο του εγγράφου διαρρεύσει – ώστε να μην προκληθούν προβλήματα με τη Μόσχα.
Το τηλεγράφημα διέρρευσε στην βρετανική εφημερίδα «The Guardian» και οι συνέπειες της διαρροής αυτής είναι τεράστιες. «Το σχέδιο είναι άκρως απόρρητο», φέρεται να τονίζει στο τηλεγράφημά της η Κλίντον προς τους Αμερικανούς διπλωμάτες στο ΝΑΤΟ και «πρέπει να αρνηθούμε την ύπαρξή του ακόμα και αν διαρρεύσει»! Σύμφωνα με το σχέδιο, προβλέπεται η έναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων από εννέα μεγάλες στρατιωτικές βάσεις από τις οποίες θα προέλθουν τα στρατεύματα από τις ΗΠΑ, τη Βρετανία, τη Γερμανία και την Πολωνία.
Σύμφωνα με την «Guardian», το σχέδιο επίθεσης περιλαμβάνει τα λιμάνια της Γερμανίας και της Πολωνίας που θα χρησιμοποιηθούν για να δεχθούν δυνάμεις του Ναυτικού από τις ΗΠΑ και τη Βρετανία που θα αναλάβουν το κύριο βάρος της ναυτικής αντιπαράθεσης. Οι δυτικές δυνάμεις θα εξορμήσουν προς το εσωτερικό της Ρωσίας σε ένα είδος κεραυνοβόλου πολέμου με βασικούς άξονες από τις βαλτικές δημοκρατίες προς τα νότια και από την Πολωνία προς τα ανατολικά.
Στόχος είναι η συντριβή στο πεδίο της μάχης στην ευρωπαϊκή Ρωσία των μεγαλύτερων σχηματισμών του ρωσικού Στρατού. Μέλη της ρωσικής κυβέρνησης διαμαρτυρήθηκαν τότε για το σχέδιο, καθώς συμπίπτει απόλυτα με όσα είχαν ήδη αποκαλυφθεί από το WikiLeaks μέσω της δημοσίευσης τηλεγραφημάτων μεταξύ πρεσβειών των ΗΠΑ και της αμερικανικής κυβέρνησης. «Θα περιμένουμε να λάβουμε εγγυήσεις ότι τα σχέδια αυτά θα ακυρωθούν και ότι το ΝΑΤΟ δεν θεωρεί τη Ρωσία εχθρική χώρα», δήλωσε ο Ρώσος απεσταλμένος στο ΝΑΤΟ κατά την συνεδρίαση που πραγματοποιήθηκε λίγο αργότερα στη Λισαβόνα.
Στέλεχος του Υπουργείου Εξωτερικών της Ρωσίας, το οποίο ζήτησε από την Guardian να μην αποκαλύψει το όνομά του, ανέφερε: «Αυτό το συγκεκριμένο έγγραφο, όπως και κάποια άλλα έγγραφα σόκαραν και προκάλεσαν πολλά ερωτηματικά». Επιπλέον, στο δημοσίευμα της Guardian τονίζεται η έκπληξη του Ρώσου διπλωμάτη λόγω του γεγονότος ότι τα τηλεγραφήματα των Αμερικανών διπλωματών αντιμετωπίζουν το θέμα με απόλυτη ελαφρότητα, αφού, όπως δήλωσε ο Ρώσος «δεν γίνεται καμιά αναφορά και δεν εκφράζεται καμιά ανησυχία σχετικά με τις δυνητικά καταστροφικές συνέπειες μιας τέτοιας ένοπλης σύγκρουσης μεταξύ των δύο μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων στον κόσμο».
Το πρόσχημα για το σχέδιο επίθεσης είναι η υπεράσπιση των νέων μελών του ΝΑΤΟ ανάμεσα στις χώρες της Βαλτικής (Λετονία, Λιθουανία και Εσθονία) που έχουν ενταχθεί στο ΝΑΤΟ. Στα τηλεγραφήματα υποδεικνύεται ότι «το σχέδιο που ήδη υπάρχει για την άμυνα της Πολωνίας θα πρέπει να επεκταθεί». Και είναι χαρακτηριστικό ότι, αντίθετα με τις επιδιώξεις των ΗΠΑ, οι οποίες εκδηλώθηκαν μέσω του σχεδίου της αντιπυραυλικής ασπίδας επί προεδρίας Μπους, οι Ρώσοι δεν ανέπτυξαν κανένα σχέδιο για ενίσχυση της αντιπυραυλικής τους άμυνας από επιθέσεις που τυχόν θα γίνουν από πολωνικό έδαφος ή από αλλού. Σε άλλο τηλεγράφημα με ημερομηνία Οκτωβρίου του 2009, ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, Άιβο Ντάαλντερ, αναφέρει ότι τόσο η Χίλαρι Κλίντον όσο και ο ΠρόεδροςΟμπάμα εξέφρασαν την υποστήριξή τους στην ανάπτυξη του στρατιωτικού αυτού σχεδίου κατά της Ρωσίας.
Ο Ντάαλντερ στο σημείωμά του προτείνει «να μην διασαφηνιστεί σε κανένα σχέδιο εάν ή όχι η Ρωσία θα είναι πιθανός στόχος», αλλά αντ’ αυτού να υιοθετηθεί ένα «γενικό σχέδιο» το οποίο θα προβλέπει τη μετακίνηση στρατευμάτων προς στις χώρες της Βαλτικής, ενώ δεν αναφέρει εναντίον ποιών θα πορευθούν αυτά τα στρατεύματα – σε περίπτωση που το περιεχόμενο του εγγράφου διαρρεύσει – ώστε να μην προκληθούν προβλήματα με τη Μόσχα.
ΠΗΓΗ
Η ιστορία λοιπόν επηρεάζεται από τους νικητές, γράφεται όμως από τους ιστορικούς. Ακόμη χειρότερα ,διδάσκεται από τους καθηγητές, από βιβλία που γράφουν κάποιοι άλλοι ,συνήθως καθηγητές ή επιστήμονες του συγκεκριμένου πεδίου. Τα περισσότερα βιβλία που είναι διαθέσιμα στο εμπόριο εκδίδονται από εκδοτικές εταιρείες, που όπως κάθε εταιρεία λειτουργεί με σκοπό το κέρδος. Είναι λοιπόν αλήθεια πως την ιστορία την γράφουν οι νικητές; Και ναι και όχι. Τεχνικά ναι, πρακτικά όχι. Θα ήθελα να επεκταθώ σε πολλά συγκεκριμένα παραδείγματα, όμως για λόγους οικονομίας θα αναφέρω μόνο ένα, που πιστεύω δείχνει τα επίπεδα ημιμάθειάς μας. Τι τραγικό πράγμα η ημιμάθεια.....
Ο Αλάριχος ( Ulrich στα γερμανικά), είναι ο στρατηλάτης που θα καταστρέψει ΟΡΙΣΤΙΚΑ τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό. Που θα προσανατολίσει την έννοια της ελληνικότητας σε διαφορετικούς ορίζοντες. Κατά τη διάρκεια της καταστροφικής επιδρομής του στην ελληνική γη , θα καταστρέψει, θα κατασφάξει, θα επικρατήσει ολοκληρωτικά. Να τονίσω εδώ πως δε θα επικεντρωθώ ούτε στα αίτια, ούτε στα πολιτικά και θρησκευτικά παιχνίδια της εποχής. Θα μείνω απλά στο γεγονός πως ένας Βησιγότθος ισοπέδωσε στα 396 π.Χ την Ελλάδα. Καταστρέφει ναούς, ακρωτηριάζει όσα αγάλματα δεν προλαβαίνει να κονιορτοποιήσει και κυριολεκτικά σβήνει πόλεις από τον χάρτη. Ανάμεσα σ' αυτές και την Αθήνα, που ερημώνει και θα υπάρξει ξανά επί Όθωνος. Έστω λοιπόν και σε όσους όσοι αντιμετωπίζουν τον πολιτισμό ως βαριά βιομηχανία της Ελλάδος, ο Αλάριχος έχει προξενήσει τεράστια ζημιά. "Διαφυγόντα κέρδη" θα έλεγαν οι πιο τολμηροί. Ο λόρδος Έλγιν μπροστά του μοιάζει με προσκοπάκι. Κι όμως ποιος ασχολείται μ αυτόν; Ο Αλάριχος αν και νικητής δεν είναι ικανός να μείνει στην ιστορία της Ελλάδος με γράμματα μεγαλύτερα απ' αυτά του Τζέγκινς Χαν. Κι ας μην έχει πατήσει ο τελευταίος ποτέ το πόδι του στην Ελλάδα.
Όλα αυτά τα κουραστικά, σκέφτηκα να τα αναφέρω και να τα αφιερώσω σ' αυτούς τους επικίνδυνους ψευτοκουλτουριάρηδες, που έχουν βαλθεί να μας υποδεικνύουν και να μας επιβάλλουν πρότυπα συμπεριφοράς, κατάλληλα με την εμπορικότητα τους. Δε με νοιάζει αν ο Τσε Γκεβάρα βγαίνει σε μπλουζάκι και θα σενιαριστώ, επιλέγω να κοιμάμαι με τον Παύλο Μελά πάνω απ' το κεφάλι μου. Γιατί έτσι θέλω. Κι ας δυσκολεύτηκα σαν Έλληνας να βρω μπλουζάκι του. Ενώ με τον σύντροφο Τσε δεν είχα κανένα πρόβλημα.............2 στο 10ευρω...
Πιο πριν όμως ο Πυθαγόρας ο Σάμιος, αυτός ο μέγιστος των μεγίστων φιλόσοφος, μαθηματικός, γεωμέτρης και μουσικός, είχε φτάσει σε τέτοιο επίπεδο ευαισθησίας ώστε ν’ ακούει (όχι βέβαια με τα φυσικά αυτιά) τη συμφωνία του ουρανού, τη μουσική των ουράνιων σφαιρών και 6 αιώνες π.Χ. από τον Κρότωνα της Ιταλίας αυτός και οι μαθητές του “ θεμελίωναν την θεωρία τους για τους αριθμούς. «κατὰ δὴ τοὺς Πυθαγορικοὺς πρεσβευτέα τὰ τῶν ἀριθμῶν ὡς ἀρχὴ καὶ πηγὴ καὶ ῥίζα τῶν πάντων».
Ανακάλυπταν τις αρμονικές σχέσεις των αριθμών στη μουσική και βάσει αυτών ερμήνευσαν τον Σύμπαντα Κόσμο. Η μουσική για τους Πυθαγόρειους ήταν πάνω από όλα μαθηματικά. Η ουσία της ήταν οι αριθμοί και η ομορφιά της η έκφραση των αρμονικών σχέσεων των αριθμών, «τοὺς ἐν τοῖς ἀριθμοῖς ἁρμονικοὺς λόγους ἐννοῶν καὶ τὸ ἐν αὐτοῖς ἀκουστὸν ἀκούειν ἔλεγε τῆς ἁρμονίας». Η μουσική ήταν ακόμα η εικόνα της ουράνιας αρμονίας. Οι αρμονικές σχέσεις των αριθμών μεταφέρονταν στους πλανήτες. Οι πλανήτες καθώς περιστρέφονται – δίδασκε – παράγουν διάφορους μουσικούς ήχους, «αρμονία των σφαιρών», που δεν τους ακούμε” : «Εστίν ουν η ουσία των πραγμάτων αρμονία και αριθμός σφαιρών στρεφομένων»!!
2.500+ έτη μετά, στο σήμερα, η σύγχρονη επιστήμη έχει απόδειξη μέχρι κεραίας όλα όσα έλεγαν ο Πλάτων και ο Πυθαγόρας για την μουσική των ουράνιων σφαιρών.
Όπως μας λέγει ο Ιάμβλιχος, στο «Περί Πυθαγόρειου βίου, 938 – 958», ο Πυθαγόρας χρησιμοποιώντας κάποιον άρρητο και δυσκολονόητο θεϊκό τρόπο, τέντωνε την ακοή του και προσήλωνε τον νου του στις «μεταρσίαις» (υπερκόσμιες) «τοῦ κόσμου συμφωνίαις», ακούοντας μυστικά, όπως έδειχνε, μόνον αυτός και κατανοώντας την καθολική των σφαιρών και των κατ’ αυτάς κινούμενων αστέρων αρμονία, που ήταν κάτι πληρέστερο από εκείνη των θνητών και απέδιδε «κατακορέστερον μέλος».
Η υπερκόσμια αυτή συμφωνία, έλεγε, είναι αποτέλεσμα «ἐξ ἀνομοίων μὲν καὶ ποικίλως διαφερόντων ῥοιζημάτων ταχῶν τε καὶ μεγεθῶν καὶ ἐποχήσεων» (εξ ανόμοιων μεν και ποικίλων ταχύτατων ήχων και μεγεθών και συνακόλουθων στοιχείων), που έχουν αναμεταξύ τους εναρμονισθεί με κάποια μουσική διάταξη, αποτελούμενη από κίνηση και μελωδικότητα περιστροφή άμα και ποικιλόμορφη ωραιότητα.
Από την υπερκόσμια αυτή συμφωνία εμπνεόμενος, σαν να είχε βάλει σε τάξη και αυτή λογική του νου του, όπως όταν μιλούμε για άσκηση σωματική, επινοούσε όσο ήταν δυνατόν κάποιες εικόνες ίδιες με αυτές που έβλεπε, τις οποίες παρείχε στους μαθητές του μιμούμενος με τα μουσικά όργανα και την φωνή την υπερκόσμια συμφωνία. Γιατί σε αυτόν μόνον από όλους τους ανθρώπους της γης θεωρούσε ότι ήταν κατανοητοί και μπορούσε να ακουσθούν οι κοσμικοί αυτοί φθόγγοι.
Όπως μας πληροφορεί ο Σιμπλίκιος, στο «Σχόλιά στο Περί Ουρανού» του Αριστοτέλους (7.468.21-469.30), «Οι Πυθαγόρειοι έλεγαν, ότι ένας αρμονικός ήχος παράγεται από την κίνηση των Ουρανίων Σωμάτων, και το συνελογίζονταν αυτό επιστημονικώς από την αναλογία των αποστάσεών τους• πράγματι όχι μόνον οι αναλογίες των αποστάσεων μεταξύ Ηλίου και Σελήνης, και Αφροδίτης και Ερμού, αλλά επίσης και των άλλων αστέρων, ανεκαλύφθησαν απ’ αυτούς.
Όμως, αν η αποδοθείσα σ’ εμάς αιτία να μην ακούμε αυτήν την Αρμονία, λόγω του ότι έχουμε ανατραφεί με αυτήν και την έχουμε συνηθίσει, επέτρεψε κάποτε στον Πυθαγόρα να την ακούσει, όπως μας διηγούνται οι Πυθαγόρειοι, πολύ θα το θαυμάσω• διότι κι εκείνος είχε ανατραφεί με αυτήν, σαν τους άλλους ανθρώπους. Ίσως, λοιπόν, η ένσταση [του Αριστοτέλη] σ’ αυτήν την μαρτυρία δύναται να λυθεί ως ακολούθως, συμφώνως προς την Φιλοσοφία εκείνων των ανδρών: δεν είναι τα πάντα σύμμετρα το ένα με το άλλο, ούτε το κάθε τι είναι αισθητό σε κάθε τι, ακόμη και σ’ εμάς. Αυτό γίνεται φανερό και από τα σκυλιά, που οσφραίνονται από μακριά τα ζώα, τα οποία οι άνθρωποι δεν τα οσφραίνονται.
Πόσο περισσότερο, επομένως, σε πράγματα που έχουν εκ φύσεως διαχωριστεί σε τέτοιο βαθμό, όσο τα άφθαρτα των φθαρτών, και τα ουράνια των επιγείων, είναι αληθές να πούμε ότι ο ήχος των Θείων Σωμάτων δεν είναι ακουστός στα θνητά αυτιά. Αλλά αν κάποιος, μπορούσε να έχει το φθαρτό τούτο σώμα εξαρτημένο από το φωτεινό και ουράνιο όχημά του, και της αισθήσεις του εξαγνισμένες, είτε εξ’ αιτίας καλής μοίρας είτε καλής ζωής είτε, επιπλέον, της ιερατικής τελεσιουργίας, αυτός θα μπορούσε να δει αυτά που είναι αόρατα στους άλλους, και να ακούσει αυτά που δεν είναι ακουστά στους άλλους, όπως λέγεται για τον Πυθαγόρα.
Όσον αφορά τα Θεία και άυλα σώματα, όμως, αν παράγεται κάποιος θόρυβος εξ’ αυτών, δεν είναι ούτε πληκτικός ούτε καταστρεπτικός, αλλά διεγείρει τις δυνάμεις και τις ενέργειες των γενεσιουργών ήχων, και τελειοποιεί την αίσθηση που είναι σύστοιχος μ’ αυτούς. Έχει, επίσης, μίαν κάποια αναλογία προς τον ήχο που συμπίπτει με την κίνηση των φθαρτών σωμάτων. Αλλά ο ήχος που είναι μ’ εμάς, εξ’ αιτίας της ηχητικής φύσεως του αέρος, είναι μίαν κάποιαν ενέργεια της κινήσεως του απαθούς ήχου τους.
Αν, λοιπόν, ο εκεί αήρ δεν είναι παθητικός, είναι φανερό, πως ούτε ο ήχος θα μπορούσε να είναι. Ο Πυθαγόρας, όμως, φαίνεται να έχει πει ότι άκουγε εκείνην [την Ουράνια] Αρμονία, σαν να εννοούσε τους αρμονικούς λόγους των αριθμών [των Ουρανίων Σωμάτων], και να άκουγε εκείνο που είναι ακουστό σ’ αυτούς. Κάποιος, όμως, ευλόγως θα απορήσει γιατί τα άστρα είναι ορατά στις ορατικές μας αισθήσεις, αλλά ο ήχος τους δεν είναι ακουστός στις ακοές μας;
Σ’ αυτό πρέπει να απαντηθεί, ότι δεν βλέπουμε ούτε τα άστρα καθ’ αυτά• διότι δεν βλέπουμε ούτε τα μεγέθη αυτών, ούτε τα σχήματα, ούτε τα υπεραίροντα κάλλη. Ούτε βλέπουμε την κίνηση μέσω της οποίας παράγεται ο ήχος• αλλά βλέπουμε μίαν κάποιαν έκλαμψη αυτών, όπως το φως του Ηλίου περί την Γη, δίχως ο Ήλιος καθ’ αυτός να οράται από εμάς.
Ίσως, επίσης, δεν θα ήταν θαυμαστό, η οπτική αίσθηση, ούσα αϋλοτέρα και έχοντας λάβει υπόσταση μάλλον συμφώνως προς την ενέργεια παρά προς το πάθος, και υπερέχουσα των άλλων αισθήσεων, να είναι άξια της αίγλης και της εκλάμψεως των Ουρανίων Σωμάτων, αλλά οι άλλες αισθήσεις δεν είναι προσαρμοσμένες γι’ αυτόν τον σκοπό».
Εάν σταθούμε για λίγο στην γεωμετρική και μαθηματική πλευρά του θέματος θα παρατηρήσουμε ότι υπάρχουν 5 συμμετρικά πολύεδρα. Ο μέγας Πλάτων έλεγε ότι αυτά τα πολύεδρα είναι οι βασικοί δομικοί κρίκοι, τα πλέον σημαντικά δομικά στοιχεία στην δημιουργία του σύμπαντος. Ο Kepler που μελέτησε τα έργα των αρχαίων Ελλήνων και ιδιαίτερα του Πλάτωνα παρατήρησε με τις μετέπειτα έρευνές του, ότι οι τροχιές των πλανητών, και φυσικά της Γης, “γράφουν” την περιφέρεια συγκεκριμένων πολυέδρων. Για παράδειγμα η τροχιά του Άρεως γράφει την περιφέρεια ενός τετράεδρου (Πυρ).
Η τροχιά του Διός γράφει την περιφέρεια ενός κύβου (γη). Η τροχιά της Αφροδίτης γράφει την περιφέρεια ενός οκτάεδρου (Αήρ). Η τροχιά της Γης γράφει την περιφέρεια ενός εικοσάεδρου (Ύδωρ). Και τα πράγματα δεν σταματούν εκεί : οι αρχαίου Έλληνες ταύτιζαν τα ουράνια σώματα ή ορθά τις τροχιές του με τις νότες της μουσικής, ήτοι ΝΤΟ, ΡΕ, ΜΙ, ΦΑ, ΣΟΛ, ΛΑ ΣΙ, ΝΤΟ, δηλαδή με τους νόμους της μουσικής. Κάτι που έχει επαληθευθεί από σύγχρονους επιστήμονες, ότι δηλαδή συγκεκριμένες νότες αποδίδουν συγκεκριμένα γεωμετρικά σχήματα – στερεά.
δες και Πλατωνικά Στερεά
Οπτικοακουστικό υλικό
Η μουσική της ουράνιας σφαίρας του Ηλίου!
οι αστρονόμοι του Τμήματος Ηλιακής Φυσικής του Πανεπιστημίου του Σέφιλντ καταγράφουν τους ήχους που παράγουν τα μαγνητικά κυκλώματα στην εξωτερική στιβάδα της ατμόσφαιρας του ήλιου που πάλλονται σαν χορδές μουσικών οργάνων! Οι αστρονόμοι κατάφεραν να μετατρέψουν αυτούς τους Παλμούς σε ήχους και ιδού το αποτέλεσμα στο παραπάνω βίντεο.
Η μουσική της ουράνιας σφαίρας της Αφροδίτης!
Η μουσική της ουράνιας σφαίρας της Γης!
Η μουσική της ουράνιας σφαίρας του Πλούτωνα!
Η μουσική της ουράνιας σφαίρας του Δία!
Συναρπαστική καταγραφή των ήχων του Δία (ηλεκτρομαγνητικές «φωνές») από το Voyager της NASA. Οι σύνθετες αλληλεπιδράσεις ηλεκτρομαγνητικά φορτισμένων σωματιδίων που προέρχονται από τον ηλιακό άνεμο, την πλανητική μαγνητόσφαιρα κλπ. δημιουργούν «ηχοτόπους δονήσεων». Φαίνεται πολύ ενδιαφέρον, ακόμα και τρομακτικό. Ο Δίας ως επί το πλείστον αποτελείται από υδρογόνο και ήλιο. Ολόκληρος ο πλανήτης, είναι κατασκευασμένος από αέριο, και δεν έχει στερεή επιφάνεια κάτω από την ατμόσφαιρα. Οι πιέσεις και θερμοκρασίες στο βάθος του Δία είναι τόσο υψηλές που τα αέρια υφίστανται μια σταδιακή μετατροπή σε υγρά που με την σειρά τους συμπυκνώνονται σταδιακά σε ένα μεταλλικό “πλάσμα” στο οποίο τα μόρια έχουν χάσει τα εξωτερικά τους ηλεκτρόνια. Οι άνεμοι του Δία έχουν ταχύτητα χίλια μέτρα ανά δευτερόλεπτο σε σχέση με το περιστρεφόμενο εσωτερικό. Το μαγνητικό πεδίο του Δία είναι τέσσερις χιλιάδες φορές ισχυρότερο από της Γης, και έχει κλίση 11° μοιρών απο τον άξονα περιστροφής. Αυτό προκαλεί μια ταλάντωση του μαγνητικού πεδίου, η οποία έχει μια βαθιά επίδραση στα παγιδευμένα ηλεκτρονικά φορτισμένα σωματίδια. Αυτό το πλάσμα φορτισμένων σωματιδίων επιταχύνεται πέρα από την μαγνητόσφαιρα του Δία, με ταχύτητες δεκάδων χιλιάδων χιλιομέτρων ανά δευτερόλεπτο. Είναι οι ταλαντώσεις αυτών των μαγνητικών σωματιδίων που δημιουργούν μερικούς από τους ήχους που ακούτε σε αυτή την εγγραφή. From an original CD: JUPITER NASA-VOYAGER SPACE SOUNDS (1990) BRAIN/MIND Research.
Η μουσική της ουράνιας σφαίρας της Ιούς (δορυφόρος του Δία)!
In 1979, the two Voyager probes approached the Jovian system. The probes are carrying different detectors : magnetometers, plasma detectors, low-energy charged particles detectors, cosmic rays detectors, radiowaves receivers. Recordings were made. Interractions of the solar wind with planet’s magnetosphere, magnetosphere itself, electromagnetic fields, charged particles emissions, charged particle interactions of the planet, its moons, and the solar wind. All this electromagnetic phenomenons can be transformed into electric signals, which can in turn be amplified and used to excite the membrane of a loud speaker ; thus making audible to the human ear the rustling of the cosmos. All these sounds were recorded while the Voyager probes were passing near Io, and assembled without manipulation. Extract from “Symphonies of the Planets vol.8 – Sphere of Io”, Nasa Voyager Recordings, Brain/Mind Research, 1990.
Η μουσική της ουράνιας σφαίρας του Κρόνου!
Το υλικό του video και των ήχων – έχουν ληφθεί από τον Cassini – Huygens της ΝΑΣΑ κατά την αποστολή στον Κρόνο και τον Τιτάνα το 2007 και το 2003 αντίστοιχα
Η μουσική της ουράνιας σφαίρας του Ουρανού!
From an original CD: URANUS RINGS NASA-VOYAGER SPACE SOUNDS (1990) BRAIN/MIND Research. Fascinating recording of Uranus rings sounds (electromagnetic “voices”) by NASA-Voyager. The complex interactions of charged electromagnetic particles from the solar wind , planetary magnetosphere etc. create vibration “soundscapes”. The rings are thought to be relatively young, at not more than 600 million years old. The Uranian ring system probably originated from the collisional fragmentation of a number of moons that once existed around the planet. They are made of an extremely dark material. The majority of Uranus’s rings are opaque and only a few kilometers wide.
Η μουσική της ουράνιας σφαίρας της Μιράντας (δορυφόρος του Ουρανού)!
On the 24 January 1986, the probe Voyager 2 passes through the Uranus system. The probe is carrying different detectors : magnetometers, plasma detectors, low-energy charged particles detectors, cosmic rays detectors, radiowaves receivers. Recordings were made. Interractions of the solar wind with planet’s magnetosphere, magnetosphere itself, electromagnetic fields, charged particles emissions, charged particle interactions of the planet, its moons, and the solar wind. All this electromagnetic phenomenons can be transformed into electric signals, which can in turn be amplified and used to excite the membrane of a loud speaker ; thus making audible to the human ear the rustling of the cosmos.
All these sounds were recorded while Voyager 2 was passing near Uranus’ moon Miranda, and assembled without manipulation. From “Symphonies of the Planet vol.2 – Miranda”, Nasa Voyager Recordings, Brain/Mind Research, 1990.
Η μουσική της ουράνιας σφαίρας του Ποσειδώνα!
The sound of neptune , i haven’t hear this part on any other vid of neptune . from the Nasa Voyager . Neptune is the outermost planet of the gas giants. It has an equatorial diameter of 49,500 kilometers (30,760 miles). If Neptune were hollow, it could contain nearly 60 Earths. Neptune orbits the Sun every 165 years. It has eight moons, six of which were found by Voyager. A day on Neptune is 16 hours and 6.7 minutes. Neptune was discovered on September 23, 1846 by Johann Gottfried Galle, of the Berlin Observatory, and Louis d’Arrest, an astronomy student, through mathematical predictions made by Urbain Jean Joseph Le Verrier.
Ολόκληρο το Σύμπαν δονείται από ήχους, από μουσικούς φθόγγους που ενωμένοι φτειάχνουν μουσική. Αυτό κατέδειξαν, αυτό κατέγραψαν οι έρευνες της ΝΑΣΑ . Δείτε και Ακούστε :
Η συμφωνία των Πλανητών – Νο.2!
In the late 1970s, NASA launched two small spacecraft, Voyager I and Voyager II, and sent them through our solar system, past the planets, and then far out into interstellar space. Voyager 1, now the most distant human-made object in the universe, and Voyager 2, close on its heels, continue their ground-breaking journey, studying the region in space where the Sun’s influence ends and the dark recesses of interstellar space begin. The entire Voyager program is considered by many to be the most productive, and certainly the most cost-effective, space program ever. Outer space is filled with all sorts of electronic waves. The two Voyager spacecraft detect these electronic signals and then, with radio transmitters as powerful as a small lightbulb, transmit the signals back to earth, where they are converted to audible sounds. Yes, I know: electronic waves and energy are not “sound.” These sounds were derived and created from the transmitted signals by converting the electronic waves to audible frequency. The resulting sounds are fascinating and haunting. through mathematical predictions made by Urbain Jean Joseph Le Verrier. This 10 minute clip is taken from “Symphonies Of The Planets – NASA Voyager Recordings, Volume 2.” There are 5 volumes total. It was released in 1992. ‘Share the journey of a 5 billion mile trek to the outer limits of our solar system. Hear the beautiful songs of the planets. The complex interactions of the cosmic plasma of the universe, charged electromagnetic particles from the solar wind, planetary magnetosphere, rings and moons create vibration “soundscapes” which are at once utterly alien and deeply familiar to the ear. Some of these sounds are hauntingly like human voices singing, giant Tibetan bowls, wind, waves, birds and dolphins. Many are familiar in a way unique for each listener.’ “Voyager has left our Solar System forever. The sounds on this recording will never be made again in our lifetime.”
NASA Space Sounds – Information about the recordings and sample sounds of the planets, moons and rings of planets in our Solar System. These sounds are studied by doctors and scientists to this day, and are said to have a profound effect on the subconscious mind. For live 24hr sound from space, see: http://www.radio-astronomy.net/
ΠΗΓΗ
Είναι παντού. Από τα χρώματα, τα έπιπλα και τις μοκέτες του σπιτιού μας, μέχρι τα ρούχα, τα παιδικά παιχνίδια και τα καλλυντικά.
Χιλιάδες χημικές ενώσεις βρίσκονται σε προϊόντα που βελτιώνουν τη ζωή μας, ωστόσο η χρήση τους μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες στον οργανισμό μας. Χωρίς να το ξέρουμε, όλοι μας συμμετέχουμε σε ένα ανεξέλεγκτο πείραμα που πραγματοποιείται εδώ και τουλάχιστον 5 δεκαετίες στον πλανήτη μας, από το τέλος του Β Παγκοσμίου Πολέμου.
Ένα πείραμα της περιβαλλοντικής οργάνωσης WWF επιβεβαιώνει το κοκτέιλ χημικών που έχει στο αίμα του κάθε Ευρωπαίος: σε εξετάσεις αίματος που πραγματοποίησαν σε 3 γενιές γυναικών, ανιχνεύτηκαν πολλές ουσίες από «νέου τύπου» χημικά, αλλά και αυτά που έχουν απαγορευτεί εδώ και δεκαετίες.
«Με στεναχώρησε πιο πολύ από όλα το ότι η κόρη μου η οποία είναι μόλις 12 ετών, έχει μέσα στον οργανισμό της ήδη πολλά χημικά και τοξικά περισσότερα από εμένα», δηλώνει η μητέρα της ελληνικής οικογένειας Πόπη Βογιατζή. Αν και δεν υπάρχει «βαριά βιομηχανία» στην Ελλάδα, η «δική» μας οικογένεια ήταν από τις πιο μολυσμένες στην Ευρώπη.
Το Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα μίλησε με ειδικούς στις ΗΠΑ, την Ευρώπη και την Ελλάδα σε σχέση με την ταυτότητα αυτών των χημικών ουσιών, αλλά και τις βλάβες που προκαλούν στον ανθρώπινο οργανισμό.
Επικίνδυνα χημικά προϊόντα ανακαλύπτονται στους ιστούς σχεδόν κάθε ανθρώπου της υφηλίου και η έκθεση σε αυτά έχει συνδεθεί με διάφορες μορφές καρκίνων και με σειρά αναπαραγωγικών προβλημάτων. «Παρατήρησα εδώ στην Ελλάδα ένα φαινόμενο που με λύπησε, ήταν ότι έβλεπα παιδιά νεαρά να έχουνε ελαττωμένα χαρακτηριστικά του σπέρματος και. και προβλήματα στην γονιμότητα του ανθρώπου», είπε ο εμβρυολόγος Στ. Νικολαρόπουλος. «Αν συνεχίσουμε έτσι, σε λίγα χρόνια, το σπέρμα θα πωλείται σε τράπεζες» επιβεβαιώνει ο ουρολόγος Γ. Ζουπάνος.
Είναι αδύνατο να φανταστούμε έναν κόσμο χωρίς χημικά. Γι αυτό, το Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα παρουσιάζει εναλλακτικές προτάσεις για μείωση ή και αντικατάσταση των χημικών ουσιών της καθημερινότητάς μας.
Χιλιάδες χημικές ενώσεις βρίσκονται σε προϊόντα που βελτιώνουν τη ζωή μας, ωστόσο η χρήση τους μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες στον οργανισμό μας. Χωρίς να το ξέρουμε, όλοι μας συμμετέχουμε σε ένα ανεξέλεγκτο πείραμα που πραγματοποιείται εδώ και τουλάχιστον 5 δεκαετίες στον πλανήτη μας, από το τέλος του Β Παγκοσμίου Πολέμου.
Ένα πείραμα της περιβαλλοντικής οργάνωσης WWF επιβεβαιώνει το κοκτέιλ χημικών που έχει στο αίμα του κάθε Ευρωπαίος: σε εξετάσεις αίματος που πραγματοποίησαν σε 3 γενιές γυναικών, ανιχνεύτηκαν πολλές ουσίες από «νέου τύπου» χημικά, αλλά και αυτά που έχουν απαγορευτεί εδώ και δεκαετίες.
«Με στεναχώρησε πιο πολύ από όλα το ότι η κόρη μου η οποία είναι μόλις 12 ετών, έχει μέσα στον οργανισμό της ήδη πολλά χημικά και τοξικά περισσότερα από εμένα», δηλώνει η μητέρα της ελληνικής οικογένειας Πόπη Βογιατζή. Αν και δεν υπάρχει «βαριά βιομηχανία» στην Ελλάδα, η «δική» μας οικογένεια ήταν από τις πιο μολυσμένες στην Ευρώπη.
Το Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα μίλησε με ειδικούς στις ΗΠΑ, την Ευρώπη και την Ελλάδα σε σχέση με την ταυτότητα αυτών των χημικών ουσιών, αλλά και τις βλάβες που προκαλούν στον ανθρώπινο οργανισμό.
Επικίνδυνα χημικά προϊόντα ανακαλύπτονται στους ιστούς σχεδόν κάθε ανθρώπου της υφηλίου και η έκθεση σε αυτά έχει συνδεθεί με διάφορες μορφές καρκίνων και με σειρά αναπαραγωγικών προβλημάτων. «Παρατήρησα εδώ στην Ελλάδα ένα φαινόμενο που με λύπησε, ήταν ότι έβλεπα παιδιά νεαρά να έχουνε ελαττωμένα χαρακτηριστικά του σπέρματος και. και προβλήματα στην γονιμότητα του ανθρώπου», είπε ο εμβρυολόγος Στ. Νικολαρόπουλος. «Αν συνεχίσουμε έτσι, σε λίγα χρόνια, το σπέρμα θα πωλείται σε τράπεζες» επιβεβαιώνει ο ουρολόγος Γ. Ζουπάνος.
Είναι αδύνατο να φανταστούμε έναν κόσμο χωρίς χημικά. Γι αυτό, το Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα παρουσιάζει εναλλακτικές προτάσεις για μείωση ή και αντικατάσταση των χημικών ουσιών της καθημερινότητάς μας.
Το Ολογραφικό Σύμπαν: Μια παράξενη θεωρία
Μια παράξενη θεωρία που λέγεται ολογραφική αρχή, λέει ότι το Σύμπαν είναι σαν ένα ολόγραμμα. Όπως το φως μας επιτρέπει να απεικονίσουμε ένα τρισδιάστατο είδωλο πάνω σε ένα επίπεδο φιλμ, έτσι και το φαινομενικά τρισδιάστατο Σύμπαν μπορεί να είναι τελείως ισοδύναμο με κάποια κβαντικά πεδία και φυσικούς νόμους, "σχεδιασμένους" σε μια τεράστια μακρινή επιφάνεια.Ίσως λοιπόν και ολόκληρο το Σύμπαν να είναι σαν ένα γιγάντιο ολόγραμμα.
Το Ολογραφικό Σύμπαν.
Τι είναι το ολογραφικό σύμπαν, πως λειτουργεί ο εγκέφαλος, τελικά? Τι είναι αντικειμενική πραγματικότητα κ κατά πόσο υπάρχει? Και αν τελικά τα υποατομικα σωματίδια επικοινωνούν ακαριαία μεταξύ τους, κατά πόσο μπορούν να εξηγηθούν τα παραψυχολογικά φαινόμενα, όπως η τηλεπάθεια?
Το σύμπαν είναι μια ψευδαίσθηση ;
Το 1982 μια ερευνητική ομάδα του πανεπιστημίου του Παρισιού υπό την διεύθυνση του φυσικού Alain Aspect, πραγματοποίησε ίσως το σπουδαιότερο πείραμα του 20ου αιώνα.
Οι παραπάνω ερευνητές ανακάλυψαν ότι υπό κατάλληλες συνθήκες υποατομικά σωμάτια όπως τα ηλεκτρόνια, μπορούν να επικοινωνούν ακαριαία με άλλα υποατομικά σωμάτια ανεξάρτητα από την απόσταση που τα χωρίζει τόσο αν πρόκειται για απόσταση 5 εκατοστών ή για απόσταση 100 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων, ως να ήξερε κάθε ανεξάρτητο σωμάτιο ακριβώς τι κάνουν τα άλλα.
Το φαινόμενο αυτό μπορεί να εξηγηθεί μόνο με δύο τρόπους : ή θεωρία του Einstein, που αποκλείει τη δυνατότητα επικοινωνίας με ταχύτητες μεγαλύτερες του φωτός, είναι λανθασμένη, ή μεταξύ των υποατομικών σωματίων υπάρχουν συνδέσεις που δεν έχουν μόνο τοπική σχέση μεταξύ των.
Η συντριπτική πλειοψηφία των φυσικών αρνείται την δυνατότητα ύπαρξης φαινομένων που εξελίσσονται με ταχύτητες μεγαλύτερης εκείνης του φωτός αλλά το πείραμα που αναφέρεται προηγουμένως ανατρέπει το αξίωμα αυτό αποδεικνύοντας ότι μεταξύ των υποατομικών σωματίων υπάρχει δεσμός που δεν είναι τοπικού χαρακτήρα.
Ο διεθνούς φήμης Άγγλος φυσικός David Bohm, του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, υποστήριζε ότι οι ανακάλυψη του Aspect συνεπιφέρει την μη ύπαρξη της αντικειμενικής πραγματικότητας. Δηλαδή ότι το σύμπαν παρά την φαινομενική του στερεότητα στην πραγματικότητα είναι ένα φάντασμα, ένα γιγαντιαίο φαντασμαγορικό ολόγραμμα.
Για να αντιληφθούμε τον εκπληκτικό ισχυρισμό του Bohm ας δούμε για λίγο τι είναι ένα ολόγραμμα.
Ένα ολόγραμμα είναι μια τρισδιάστατη φωτογραφία που γίνεται με τη βοήθεια ενός Laser. Η τρισδιάστατη απεικόνιση δεν είναι το μοναδικό χαρακτηριστικό ενδιαφέρον ενός ολογράμματος. Εάν το ολόγραμμα ενός αντικειμένου κοπεί στα δύο και ύστερα το φωτίσουμε πάλι με φως Laser, ανακαλύπτομαι ότι το κάθε μισό περιέχει ακόμη ολόκληρη την εικόνα του αντικειμένου.
Ακόμη, συνεχίζοντας να διαιρούμε τα δύο μισά θα δούμε ότι κάθε τεμάχιο από αυτά τα κομμάτια του φωτογραφικού φιλμ θα περιέχει πάντοτε μια έκδοση μικρότερη μεν αλλά ανέπαφη του αντικειμένου. Σε αντίθεση με τις κοινές φωτογραφίες κάθε μέρος του ολογράμματος περιέχει όλες τις πληροφορίες του ακέραιου αρχικά ολογράμματος.
Σχεδόν καθ όλη την διάρκεια της πορείας της η δυτική επιστήμη ενεργούσε με την προϋπόθεση ότι ο καλύτερος τρόπος για την κατανόηση ενός φυσικού φαινομένου, τόσο αν επρόκειτο για ένα βάτραχο ή για ένα άτομο, είναι να το διαιρέσει και να μελετήσει τα επί μέρους τεμάχια. Τα ολογράμματα μας λένε ότι μερικά φαινόμενα είναι δυνατόν να μην ακολουθούν αυτή την προσέγγιση. Ο Bohm το αντιλήφθηκε, ανοίγοντας έτσι ένα δρόμο για την κατανόηση της θεωρίας του καθηγητή Aspect.
Κατά τον καθηγητή Bohm ο λόγος για τον οποίο τα υποατομικά σωμάτια διατηρούν την επαφή μεταξύ τους ανεξάρτητα της απόστασης που τα χωρίζει είναι το γεγονός ότι ο διαχωρισμός τους είναι μια ψευδαίσθηση. Ήταν πράγματι πεπεισμένος ότι, σε ένα πιο βαθύ επίπεδο πραγματικότητας, τα σωμάτια αυτά δεν είναι ίδιες οντότητες, αλλά προεκτάσεις του αυτού δομικού « οργανισμού ». Ο ίδιος αυτός καθηγητής εξηγούσε την άποψή του αυτή με το ακόλουθο εκλαϊκευμένο παράδειγμα.
Ας φαντασθούμε ένα μικρό ενυδρείο μέσα στο οποίο κολυμπά ένα χρυσόψαρο. Ας φαντασθούμε ότι το ενυδρείο αυτό δεν το βλέπουμε απ ευθείας αλλά με δύο τηλεκάμερες , η μία τοποθετημένη μετωπικά και η άλλη πλευρικά σε σχέση με το ενυδρείο.
Κοιτάζοντας τις δύο οθόνες τηλεοράσεως που δείχνουν το τι βλέπει η κάθε τηλεκάμερα θα μπορούσαμε να σκεφθούμε ότι τα χρυσόψαρα είναι δύο διαφορετικές οντότητες καθόσον οι δύο τηλεκάμερες που βλέπουν το ίδιο χρυσόψαρο από διαφορετικές θέσεις θα μας δείχνουν δύο εικόνες διαφορετικές.
Όμως συνεχίζοντας να παρατηρούμε τα δύο ψάρια στο τέλος θα αντιληφθούμε ότι υπάρχει κάποιος δεσμός μεταξύ τους. Όταν γυρίζει το ένα και το άλλο θα κάνει το ίδιο, όταν κοιτάζει το ένα μπροστά του το άλλο θα κοιτάζει προς τα πλάγια. Αν δεν γνωρίζαμε τις συνθήκες λήψης αυτών των εικόνων θα πιστεύαμε ότι τα δυο ψάρια είναι συνεννοημένα μεταξύ τους και ότι υπάρχει κάποιος δεσμός που τα ενώνει νοητικά, άμεσα και κατά μυστηριώδη τρόπο.
Η συμπεριφορά των υποατομικών σωματίων δείχνει ότι υπάρχει ένα επίπεδο πραγματικότητας του οποίου δεν είμαστε ενήμεροι, ότι υπάρχει μια διάσταση πέραν εκείνης μέσα στην οποία ζούμε.
Τα υποατομικά σωμάτια , που αποτελούν το όλον από τον ανθρώπινο εγκέφαλο μέχρι τα άστρα, τους γαλαξίες και το σύμπαν ολόκληρο, μας φαίνονται χωρισμένα μεταξύ τους επειδή εμείς βλέπουμε μόνο ένα μέρος της πραγματικότητάς των, αυτά δεν είναι μέρη χωριστά του όλου αλλά όψεις τεμαχίων μιας βαθύτερης και βασικής ενότητας που προκύπτει τελικά εξ ίσου ολογραφική και αδιαίρετη.
Εφόσον κάθε πράγμα στην φυσική πραγματικότητα αποτελείται από αυτές τις «εικόνες», προκύπτει ότι το σύμπαν είναι μια προβολή ενός ολογράμματος.
Η κοσμική αποθήκη.
Εκτός από την ψευδαισθητική της φύση, αυτό το σύμπαν θα είχε και άλλες καταπληκτικές ιδιότητες.
Εφόσον ο διαχωρισμός μεταξύ των υποατομικών σωματίων είναι μόνο φαινομενικός, αυτό σημαίνει ότι, σε ένα βαθύτερο επίπεδο όλα τα πράγματα είναι απείρως συνδεδεμένα. Τα ηλεκτρόνια ενός ατόμου του άνθρακα του ανθρώπινου εγκεφάλου είναι συνδεδεμένα με τα υποατομικά σωμάτια που αποτελούν ένα κουνούπι που πετά, ένα καρχαρία που κολυμπά, μια καρδιά που κτυπά και κάθε άστρο που λάμπει στον ουρανό.
Διάβασα σε κάποιο άρθρο, δεν θυμάμαι πού, ότι σε ένα εργαστήριο έγινε το ακόλουθο πείραμα : σε ένα μικρό πυρίμαχο διαφανές δοχείο με νερό τοποθέτησαν μια γαρίδα ζωντανή. Στα φύλλα και στα κλαδιά ενός καλλωπιστικού φυλλόδενδρου που βρισκόταν μέσα στο εργαστήριο, τοποθέτησαν αισθητήρες που παρακολουθούσαν την λειτουργία του οργανισμού του. Στη συνέχεια τοποθέτησαν το πυρίμαχο δοχείο που περιείχε τη ζωντανή γαρίδα πάνω από τη φλόγα ενός λύχνου Bunsen αρχίζοντας έτσι τη διαδικασία ψησίματος της γαρίδας. Όταν η γαρίδα έπαψε να ζει τα καταγραφικά μηχανήματα της λειτουργίας του φυλλόδεντρου κατέγραψαν μια ευθεία γραμμή δείχνοντας έτσι ότι το φυλλόδεντρο, τη στιγμή που έπαψε να ζει ένας άλλος οργανισμός, το “ αισθάνθηκε ” έντονα.
Όλα διαποτίζουν τα πάντα. Παρ όλο του ότι η ανθρώπινη φύση προσπαθεί να κατατάξει, να ταξινομήσει και να υποδιαιρέσει τα διάφορα φαινόμενα, κάθε υποδιαίρεση προκύπτει αναγκαστικά τεχνητή και όλη η φύση δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα απέραντο αδιάλειπτο και συνεχές δίχτυ.
Σε ένα ολογραφικό σύμπαν ακόμη ο χρόνος και ο χώρος δεν θα αποτελούσαν πλέον θεμελιακές αρχές. Έννοιες όπως ο τόπος συντρίβονται , αφανίζονται αναφερόμενες σε ένα σύμπαν όπου τίποτε δεν είναι χωρισμένο από το υπόλοιπο, επομένως και ο χρόνος αλλά και ο τρισδιάστατος χώρος ( όπως οι εικόνες του χρυσόψαρου στις δύο οθόνες ) θα πρέπει να ερμηνευθούν ως απλές προβολές ενός συστήματος που είναι ακόμη πιο σύνθετο.
Στο βαθύτερο επίπεδό της η πραγματικότητα δεν είναι άλλο παρά ένα είδος υπέρ-ολογραφήματος όπου το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον συνυπάρχουν συγχρόνως.
Κάποτε όταν η τεχνολογία μας δώσει τα κατάλληλα όργανα θα μπορούμε να οδηγούμαστε σ εκείνο το επίπεδο πραγματικότητας ώστε να βλέπομε σκηνές από το παρελθόν μας που από καιρό έχουμε ξεχάσει.
Τι άλλο θα μπορούσε να περιέχει το υπέρ - ολογράφημα παραμένει μια ερώτηση χωρίς απάντηση. Υποθετικά, δεχόμενοι ότι αυτό υπάρχει, θα μπορούσε να περιέχει κάθε υποατομικό σωμάτιο που υπάρχει, που υπήρξε και που θα υπάρξει και ακόμη κάθε δυνατή μορφή της ύλης και της ενέργειας, από τις νιφάδες του χιονιού μέχρι τα άστρα και τους γαλαξίες , από τις φάλαινες μέχρι τις ακτίνες γάμα (γ). Πρέπει να το φαντασθούμε ως μια απέραντη κοσμική αποθήκη του όλου εκείνου που υπάρχει.
Αν είναι αλήθεια ότι το σύμπαν είναι συγκροτημένο σύμφωνα με ολογραφικές αρχές προκύπτει ότι και το σύμπαν έχει ιδιότητες μη τοπικού χαρακτήρα και επομένως κάθε σωμάτιο που υπάρχει περιέχει μέσα του την εικόνα του όλου. Επομένως όλες οι εκδηλώσεις της ζωής προέρχονται από μια μοναδική πηγή αιτιότητας που περιέχει κάθε άτομο στο σύμπαν. Από τα υποατομικά σωμάτια μέχρι του γαλαξίες γίγαντες, όλα είναι συγχρόνως απειροστικό μέρος της ολότητας του όλου.
Αλλά η πλέον εξωφρενική άποψη του ολογραφικού εγκεφαλικού μοντέλου του καθηγητή Pribram είναι εκείνη που προκύπτει ενώνοντας το μοντέλο αυτό με τη θεωρία του Bohm. Αν η πραγματικότητα του κόσμου δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια δευτερεύουσα πραγματικότητα και αυτό που υπάρχει δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια ολογραφική δύνη συχνοτήτων και αν ακόμη ο εγκέφαλος είναι μόνο ένα ολόγραμμα που επιλέγει μερικές από τις συχνότητες αυτές μετασχηματίζοντάς τις σε αισθητηριακές αντιλήψεις, τότε τι μένει από την αντικειμενική πραγματικότητα;
Με απλά λόγια δεν μένει τίποτα, η αντικειμενική πραγματικότητα παύει να υπάρχει !
Βασίλης Χατζηγιάννης, καθηγητής Μηχανικής των Ρευστών και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας του ΑΤΕΙ Κρήτης
Έδρα κάθε ανώτερης ψυχονοητικής μας ικανότητας της μνήμης, της σκέψης, της γλώσσας και της φαντασίας ο εγκέφαλος αποτελεί αναμφίβολα το ευγενέστερο των οργάνων του σώματός μας.
Η πολυπλοκότητα αυτού του οργάνου τρομάζει και γοητεύει: μέσα στο ανθρώπινο κρανίο υπάρχει ένας μικροσκοπικός γαλαξίας από εκατό δισεκατομμύρια νευρικά κύτταρα, όσα περίπου υπολογίζεται ότι είναι και τα άστρα του γαλαξία στον οποίο ανήκει ο πλανήτης μας! Ο αριθμός δε των συνάψεων, των κομβικών σημείων όπου διαπλέκονται και επικοινωνούν μεταξύ τους αυτά τα νευρικά κύτταρα, είναι πράγματι τρομακτικός: περίπου εκατό τρισεκατομμύρια ή και περισσότερες.
Ωστόσο, η πολυπλοκότητα της εγκεφαλικής μηχανής δεν εξαρτάται από τον αστρονομικό αριθμό των δομικών της λίθων, δηλαδή των νευρικών κυττάρων και των συνάψεων, αλλά από την πολυεπίπεδη και φαινομενικά άναρχη οργάνωση και αρχιτεκτονική της. Αυτή η απέραντη ζούγκλα από κύτταρα, νευρωνικές διακλαδώσεις και σήματα συγκροτεί ένα τόσο πολύπλοκο δίκτυο ώστε το Internet, το παγκόσμιο πληροφοριακό δίκτυο, κυριολεκτικά ωχριά μπροστά του.
Στις μέρες μας, η έρευνα του εγκεφάλου και των νοητικών φαινομένων που αποτελούν συνέπεια της λειτουργίας του δεν ανήκει αποκλειστικά στη δικαιοδοσία κάποιου ιδιαίτερου επιστημονικού κλάδου, όπως η νευροβιολογία, η νευροφυσιολογία, η γνωστική ψυχολογία, κ.ο.κ. Αντίθετα, αυτοί οι διαφορετικοί και απομονωμένοι κατά το παρελθόν γνωστικοί κλάδοι συνεργάζονται σήμερα στενά μέσα στα πλαίσια ενός νέου διευρυμένου διεπιστημονικού κλάδου που ονομάζεται νευροεπιστήμη.
«Βρισκόμαστε στην απαρχή της επανάστασης των νευροεπιστημών. Όταν αυτή ολοκληρωθεί, θα γνωρίζουμε πώς λειτουργεί η νόησή μας, τι καθορίζει τη φύση μας και πώς γνωρίζουμε τον κόσμο μας.» Αυτά υποστηρίζει ο Gerald M. Edelman, ένας από τους μεγαλύτερους μελετητές και θεωρητικούς του νευρικού συστήματος. Και προσθέτει: «Αυτό που συμβαίνει σήμερα στις νευροεπιστήμες μπορεί να θεωρηθεί προοίμιο μιας πολύ ευρύτερης επιστημονικής επανάστασης, μιας επανάστασης που θα έχει σημαντικές και αναπόφευκτες κοινωνικές συνέπειες». Τη βαρυσήμαντη και ενθουσιώδη αυτή δήλωση βρίσκουμε στον πρόλογο του βιβλίου του Edelman Αιθέρας θεϊκός, λαμπερή φωτιά. Αυτό το σημαντικό και πολυμεταφρασμένο βιβλίο κυκλοφόρησε πρόσφατα και στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Κάτοπτρο, πλουτίζοντας την ελληνική βιβλιογραφία με ένα από τα πιο αξιόλογα και συναρπαστικά επιστημονικά βιβλία των τελευταίων χρόνων.
Το Αιθέρας θεϊκός, λαμπερή φωτιά αποτελεί σύνοψη αλλά και διεύρυνση, στα πλαίσια μιας ευρύτερης ιστορικής-φιλοσοφικής διαπραγμάτευσης, των ιδεών που ο Edelman είχε αναπτύξει στη μνημειώδη πλέον τριλογία του Νευρωνικός δαρβινισμός (1987), Τοποβιολογία (1988) και Το ανακαλούμενο παρόν (1989). Ωστόσο, ενώ εκείνη η τριλογία απευθυνόταν σ’ ένα πολύ ειδικό κοινό, αυτό το τελευταίο του βιβλίο, εύληπτο και καλογραμμένο χωρίς ωστόσο να γίνεται ποτέ απλοϊκό, απευθύνεται σε κάθε αναγνώστη που ενδιαφέρεται να μάθει πώς η σύγχρονη επιστήμη φωτίζει τα μυστήρια του εγκεφάλου και της νόησης.
Απώτερος στόχος του συγγραφέα είναι να δείξει ότι σήμερα «είναι επιστημονικά δυνατόν να κατανοήσουμε τη νόηση». Τα τελευταία είκοσι χρόνια ολόκληρο το επιστημονικό και συγγραφικό έργο του Edelman είναι μια προσπάθεια να συνθέσει σε μια μεγάλη ενοποιητική θεωρία ό,τι γνωρίζουμε μέχρι σήμερα γύρω από τον εγκέφαλο και τη νόηση. Η θεωρία επιλογής νευρωνικών ομάδων, που έγινε γνωστή ως νευρωνικός δαρβινισμός, είναι το προϊόν αυτής της μεγαλόπνοης ερευνητικής και θεωρητικής εργασίας.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Edelman ξεκίνησε τη λαμπρή επιστημονική του σταδιοδρομία όχι ως μελετητής του νευρικού συστήματος αλλά ως μοριακός βιολόγος, ερευνητής του ανοσοποιητικού συστήματος των ανώτερων οργανισμών. Το ανοσοποιητικό σύστημα είναι ικανό να αναγνωρίζει και να καταστρέφει κάθε ξένο σώμα παθογόνα βακτηρίδια, ιούς κ.λ.π, που εισβάλλει στον οργανισμό.
Όταν ένα ξένο σώμα εισβάλλει στον οργανισμό, αυτό αναγνωρίζεται από τα αντισώματα, τις ειδικές πρωτεΐνες που υπάρχουν στην επιφάνεια των ανοσοκυττάρων, κι έτσι πυροδοτείται η ανοσολογική απάντηση του οργανισμού κατά του εισβολέα. Για πολλά χρόνια επικρατούσε η άποψη ότι ο οργανισμός διαθέτει ένα μόνο είδος αντισώματος, το οποίο τροποποιεί τη δομή του σύμφωνα με τη δομή του ξένου σώματος, και συνεπώς αυτό που καθοδηγεί την ανοσολογική απάντηση του οργανισμού είναι το ξένο σώμα.
Η μεγάλη επιστημονική ανακάλυψη του Edelman ήταν ότι αυτή η φαινομενικά εύλογη υπόθεση, δηλαδή ότι το ανοσοποιητικό σύστημα «καθοδηγείται» ή «εκπαιδεύεται» από τους παθογόνους εισβολείς, ήταν εντελώς λανθασμένη. Οι έρευνές του απέδειξαν ότι, αντίθετα, το ανοσοποιητικό σύστημα είναι ένα επιλεκτικό σύστημα η λειτουργία του οποίου εξηγείται θαυμάσια μέσω των δαρβίνειων αρχών της ποικιλότητας και της επιλογής. Πριν από τη μόλυνση, κάθε οργανισμός διαθέτει μια τεράστια εφεδρεία αντισωμάτων, και όταν ένα ξένο σώμα εισβάλλει στον οργανισμό δεν καθοδηγεί την κατασκευή ειδικών αντισωμάτων αλλά επιλέγει το κατάλληλο μέσα από τα ήδη υπάρχοντα! Γι’ αυτές τις θεμελιώδεις ανακαλύψεις του, ο Edelman θα τιμηθεί το 1972 με το βραβείο Νόμπελ. Έκτοτε θα στρέψει τις έρευνές του στη μελέτη του νευρικού συστήματος για να διαπιστώσει εάν και αυτό το τόσο πολύπλοκο σύστημα θα μπορούσε να εξηγηθεί με εξελικτικούς όρους.
Γεννιόμαστε και μεγαλώνουμε σε έναν χαώδη και συνεχώς μεταβαλλόμενο κόσμο. Έναν κόσμο που, όπως γράφει ο Edelman, «είναι ένας τόπος χωρίς ετικέτες». Η λειτουργία του εγκεφάλου είναι να δημιουργεί τάξη μέσα σ’ αυτή τη χαοτική ροή των πραγμάτων. Ο εγκέφαλος οφείλει να ταξινομεί, να κατηγοριοποιεί κάθε αισθητηριακή εμπειρία του οργανισμού και να κατασκευάζει από αυτές τις πρώτες «αντιληπτικές κατηγοριοποιήσεις» ένα κατάλληλο μοντέλο του κόσμου. Από αυτό το μοντέλο εξαρτάται η επιβίωση και η προσαρμογή του οργανισμού. Πώς όμως ο εγκέφαλος καταφέρνει κάτι τέτοιο; Ο νευρωνικός δαρβινισμός αποτελεί την πρώτη ολοκληρωμένη επιστημονική απάντηση σ’ αυτό το ακανθώδες ερώτημα.
Όταν ο Edelman και οι συνεργάτες του άρχισαν να μελετούν τη δομή και τη λειτουργία του νευρικού συστήματος, βρέθηκαν αντιμέτωποι με τρία αναπάντητα έως τότε αλλά αποφασιστικής σημασίας ερωτήματα: πώς συνδέονται σε ομάδες μεγάλοι πληθυσμοί νευρώνων, ποιες αρχές καθορίζουν την οργάνωση των αισθητηριακών και νοητικών αναπαραστάσεων στο εσωτερικό του εγκεφάλου, ποιοι νευρολογικοί μηχανισμοί επιτρέπουν την ανάδυση των αντιληπτικών και εννοιολογικών κατηγοριοποιήσεων που είναι απαραίτητες για την επιβίωση των οργανισμών; Για να απαντήσει σ’ αυτά τα ερωτήματα ο Edelman διατύπωσε αρχικά τρεις θεωρητικές υποθέσεις, που σύντομα όμως αποδείχτηκαν οι τρεις θεμελιώδεις αρχές του νευρωνικού δαρβινισμού.
Η πρώτη αρχή υποστηρίζει ότι κατά τη διάρκεια της εμβρυϊκής ανάπτυξης οι γενετικές πληροφορίες οι οποίες υπάρχουν στα γονίδια του εμβρύου δεν επαρκούν για την κατασκευή ενός τόσο πολύπλοκου νευρωνικού δικτύου όπως αυτό που υπάρχει στο εσωτερικό του εγκεφάλου του. Πρέπει λοιπόν να συντελείται μια επιλεκτική διαδικασία που δεν αφορά μεμονωμένους νευρώνες αλλά πληθυσμούς νευρώνων. Σύμφωνα με τον Edelman, η μονάδα επιλογής κατά την ανάπτυξη του εγκεφάλου είναι η νευρωνική ομάδα, ένας πληθυσμός από πενήντα έως δέκα χιλιάδες νευρώνες που συνδέονται μεταξύ τους και λειτουργούν από κοινού.Αποτέλεσμα αυτής της πρώτης επιλεκτικής διαδικασίας είναι να διαμορφώνονται τα πρώτα «εμβρυϊκά» νευρωνικά κυκλώματα, τα οποία ο Edelman ονομάζει πρωτογενές ρεπερτόριο.
Σύμφωνα με τη δεύτερη αρχή, ο οργανισμός μετά τη γέννηση και καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του αλληλεπιδρά με τον εξωτερικό κόσμο. Αυτή η αλληλεπίδραση, που συνήθως αποκαλείται εμπειρία, επεμβαίνει και καθορίζει την οργάνωση αυτού του πρωτογενούς ρεπερτορίου. Μια νέα επιλεκτική διαδικασία κάνει την εμφάνισή της, σ’ αυτή την περίπτωση όμως δεν ασκείται στις νευρωνικές ομάδες αλλά στις νευρωνικές διασυνδέσεις (συνάψεις) που υπάρχουν τόσο στο εσωτερικό όσο και μεταξύ των νευρωνικών ομάδων. Αποτέλεσμα αυτής της νέας επιλεκτικής διαδικασίας είναι ο σχηματισμός των λειτουργικών κυκλωμάτων του εγκεφάλου τα οποία ο Edelman ονομάζει δευτερογενές ρεπερτόριο.
Η τρίτη και πλέον σημαντική αρχή εξηγεί με ποιον τρόπο επικοινωνούν μεταξύ τους οι νευρωνικές ομάδες και τα λειτουργικά κυκλώματα. Αυτή η επικοινωνία, που πραγματοποιείται μέσω παράλληλων και αμοιβαίων συνδέσεων, είναι μια διαδικασία την οποία ο Edelman αποκαλεί επανείσοδο. Μέσω αυτής της διαδικασίας, πολυάριθμες νευρωνικές ομάδες συνδέονται στενά μεταξύ τους σχηματίζοντας τους λειτουργικούς χάρτες του εγκεφάλου. Και, όπως υποστηρίζει ο Edelman, αυτοί οι χάρτεςαποτελούν την υλική βάση όχι μόνο των αισθητηριακών μας αντιλήψεων και της μνήμης, αλλά επιπλέον όλων των ανώτερων «πνευματικών» ικανοτήτων μας, όπως είναι η γλώσσα, η συνείδηση και η έλλογη σκέψη.
Βλέπουμε λοιπόν ότι η νέα εικόνα του εγκεφάλου, όπως αυτή διαμορφώνεται από τον νευρωνικό δαρβινισμό, διαφέρει ριζικά από τις παραδεδεγμένες μέχρι σήμερα αντιλήψεις που βλέπουν τον εγκέφαλο ως ένα στατικό όργανο που «αντανακλά» την πραγματικότητα και του οποίου η οργάνωση και η λειτουργία είναι γενετικά προκαθορισμένες. Ο Edelman, αντίθετα, υποστηρίζει με πολύ πειστικά επιχειρήματα ότι ο εγκέφαλος, «η πιο περίπλοκη διάταξη του γνωστού σύμπαντος», αποτελεί ένα δυναμικό επιλεκτικό σύστημα το οποίο εξελίσσεται συνεχώς καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας ανάλογα με τα ερεθίσματα, τα βιώματα και τις γνώσεις που του προσφέρουμε.
Σε αυτό το σημείο ο αναγνώστης θα μπορούσε να ρωτήσει: «Ωραία όλα αυτά, όμως τι σχέση έχουν με τη νόηση, τη δημιουργική φαντασία και τις ανώτερες πνευματικές μας ικανότητες;» Σ’ αυτή τη δικαιολογημένη απορία έρχονται να απαντήσουν τα τρία τελευταία κεφάλαια του βιβλίου Αιθέρας θεϊκός, λαμπερή φωτιά. Σε αυτά τα κεφάλαια, τα πιο πρωτότυπα, τα πιο γοητευτικά αλλά και τα πιο δύσκολα ολόκληρου του βιβλίου, ο Edelman επιχειρεί κάτι που κανείς άλλος επιστήμονας δεν είχε τολμήσει: να εξηγήσει με βιολογικούς όρους πώς αναδύεται η συνείδηση μέσα από τη «νευρωνική ζούγκλα» του εγκεφάλου.
Η συνείδηση, και κατά συνέπεια η νόηση, γράφει ο Edelman, «είναι διαδικασία και όχι ουσία», μια διαδικασία που συνδέεται άρρηκτα με τη μνήμη, τη βούληση, την προθετικότητα και τις ασυνείδητες νοητικές καταστάσεις του εγκεφάλου μας. Ο Edelman κάνει διάκριση ανάμεσα σε πρωτογενή συνείδηση και σε συνείδηση ανώτερης τάξης.
Η πρώτη αφορά κυρίως νοητικές αναπαραστάσεις και τις κατηγοριοποιήσεις του παρόντος, και δεν προϋποθέτει την ύπαρξη γλώσσας. Η συνείδηση ανώτερης τάξης, αντίθετα, αναδύεται από την πρωτογενή όταν ο οργανισμός αποκτά την ικανότητα έναρθρου λόγου και μιας μνήμης ειδικού τύπου που αφορά τα σύμβολα και τις σημασίες τους. Όπως χαρακτηριστικά γράφει ο Edelman, «η απόκτηση ενός νέου είδους μνήμης μέσω σημασιολογικής αυτοδιέγερσης ... έχει ως αποτέλεσμα το να μπορούν να συνδέονται οι έννοιες του εαυτού, του παρελθόντος και του μέλλοντος με την πρωτογενή συνείδηση. Έτσι καθίσταται δυνατή η συνείδηση της συνείδησης». Χάρη σ’ αυτήν ακριβώς τη συνείδηση ανώτερης τάξης ο άνθρωπος, και ίσως ορισμένοι πίθηκοι, κατάφεραν κατά την πρόσφατη εξελικτική τους ιστορία να απαλλαγούν από τη σκλαβιά του «εδώ και τώρα», δηλαδή από τους χρονικούς και τοπικούς περιορισμούς της πρωτογενούς συνείδησης.
Κλείνοντας αυτή την αναγκαστικά επιγραμματική παρουσίαση των κυριότερων ιδεών του νευρωνικού δαρβινισμού, αξίζει να σταθούμε για λίγο στις σημαντικές επιστημονικές, φιλοσοφικές και επιστημολογικές του συνέπειες. Όσον αφορά την ίδια την επιστήμη, η προσφορά της θεωρίας του Edelman είναι κυριολεκτικά επαναστατική. Όχι μόνο γιατί αποτελεί την πρώτη ολοκληρωμένη βιολογική θεωρία των εγκεφαλικών-νοητικών φαινομένων, αλλά και γιατί οι πολυάριθμες διακλαδώσεις και υποθέσεις αυτής της θεωρίας αποτελούν ήδη την αφετηρία νέων και πολλά υποσχόμενων ερευνητικών προγραμμάτων.
Στο χώρο της επιστημολογίας, ο νευρωνικός δαρβινισμός έχει τουλάχιστον δύο σημαντικές συνέπειες. Η πρώτη, θετικού χαρακτήρα συνέπεια είναι ότι ολοκληρώνει και διευρύνει τη θεωρία της εξέλιξης του Δαρβίνου. Το ότι η θεωρία της εξέλιξης αποτελεί θεμέλιο και ακρογωνιαίο λίθο όλων των βιολογικών επιστημών ήταν ήδη γνωστό. Αυτό που αγνοούσαμε μέχρι πρόσφατα ήταν ότι αποτελεί επίσης ακρογωνιαίο λίθο για την εξήγηση τόσο των ανοσολογικών όσο και των εγκεφαλικών-νοητικών φαινομένων.
Η δεύτερη, αρνητική επιστημολογική συνέπεια συνδέεται άρρηκτα με την πρώτη και αφορά τη σύγκρουση της «λειτουργιστικής» με την «εξελικτική» προσέγγιση των νοητικών φαινομένων. Η λειτουργιστική ή υπολογιστική προσέγγιση που υιοθετείται από τη γνωσιακή επιστήμη και την τεχνητή νοημοσύνη όχι μόνο διαχωρίζει τη νόηση από το υλικό της υπόστρωμα —τον εγκέφαλο— αλλά και ουσιαστικά αδιαφορεί γι’ αυτό:
ό,τι έχει σημασία, υποστηρίζουν, είναι να βρεθεί το κατάλληλο πρόγραμμα και όχι πού υλοποιείται αυτό. Έτσι, ο εγκέφαλος ως υλικό υπόστρωμα των νοητικών φαινομένων όχι μόνο αυτονομείται από αυτά αλλά και θεωρείται επουσιώδης για την ουσιαστική κατανόηση και την αναπαραγωγή τους μέσω υπολογιστικών μηχανών. Αυτή την ιδιαίτερα δημοφιλή στις μέρες μας θεωρία ο Edelman δεν χάνει την ευκαιρία να την υποβάλει σε αμείλικτη κριτική σε όλα σχεδόν τα κεφάλαια του βιβλίου του και ιδιαίτερα στο πολυσέλιδο κριτικό υστερόγραφο το οποίο συνέγραψε γι’ αυτόν ακριβώς το σκοπό.
Βασιζόμενος σε αυτό το νέο εννοιολογικό οπλοστάσιο και στις αρχές του διευρυμένου νευρωνικού δαρβινισμού, ο Edelman επιτυγχάνει το στόχο του: να δώσει την πρώτη ολοκληρωμένη βιολογική εξήγηση της ανθρώπινης συνείδησης. Αραγε σημαίνει αυτό ότι ο νευρωνικός δαρβινισμός, και εν γένει η νευροεπιστήμη, θα καταφέρει στο άμεσο μέλλον να μας προσφέρει μια εξίσου ικανοποιητική εξήγηση της ανθρώπινης νόησης και σκέψης; Σε αυτό το ερώτημα ο Edelman απαντά απερίφραστα:
«Τα δεδομένα της νευροεπιστήμης, όσο πολυάριθμα κι αν είναι, δεν μπορούν από μόνα τους να επιτρέψουν την εξήγηση της σκέψης ... Η νευροεπιστημονική εξήγηση είναι αναγκαία αλλά όχι ικανή ως τελική εξήγηση».
Αυτή η απάντηση δεν αποτελεί καθόλου μυστικιστική υπαναχώρηση του συγγραφέα.
Η επιστημονική κατανόηση της ανθρώπινης νόησης, υποστηρίζει ο Edelman, προϋποθέτει ασφαλώς τις νευροβιολογικές εξηγήσεις, αλλά ταυτόχρονα τις υπερβαίνει, και αυτό οφείλεται στον εγγενώς κοινωνικό, ανθρωπολογικό και ιστορικό χαρακτήρα των νοητικών φαινομένων! Ωστόσο, το μεγαλειώδες εγχείρημα του Edelman δεν είναι καθόλου μάταιο, γιατί όπως τονίζει, «δεν μπορεί να υπάρξει καμία πλήρης επιστήμη, και ασφαλώς καμία επιστήμη των ανθρώπινων όντων, μέχρι να εξηγηθεί η συνείδηση με βιολογικούς όρους»
Σπύρος Μανουσέλης, Καθημερινή - 10 Σεπτεμβρίου 1996Η πολυπλοκότητα αυτού του οργάνου τρομάζει και γοητεύει: μέσα στο ανθρώπινο κρανίο υπάρχει ένας μικροσκοπικός γαλαξίας από εκατό δισεκατομμύρια νευρικά κύτταρα, όσα περίπου υπολογίζεται ότι είναι και τα άστρα του γαλαξία στον οποίο ανήκει ο πλανήτης μας! Ο αριθμός δε των συνάψεων, των κομβικών σημείων όπου διαπλέκονται και επικοινωνούν μεταξύ τους αυτά τα νευρικά κύτταρα, είναι πράγματι τρομακτικός: περίπου εκατό τρισεκατομμύρια ή και περισσότερες.
Ωστόσο, η πολυπλοκότητα της εγκεφαλικής μηχανής δεν εξαρτάται από τον αστρονομικό αριθμό των δομικών της λίθων, δηλαδή των νευρικών κυττάρων και των συνάψεων, αλλά από την πολυεπίπεδη και φαινομενικά άναρχη οργάνωση και αρχιτεκτονική της. Αυτή η απέραντη ζούγκλα από κύτταρα, νευρωνικές διακλαδώσεις και σήματα συγκροτεί ένα τόσο πολύπλοκο δίκτυο ώστε το Internet, το παγκόσμιο πληροφοριακό δίκτυο, κυριολεκτικά ωχριά μπροστά του.
Στις μέρες μας, η έρευνα του εγκεφάλου και των νοητικών φαινομένων που αποτελούν συνέπεια της λειτουργίας του δεν ανήκει αποκλειστικά στη δικαιοδοσία κάποιου ιδιαίτερου επιστημονικού κλάδου, όπως η νευροβιολογία, η νευροφυσιολογία, η γνωστική ψυχολογία, κ.ο.κ. Αντίθετα, αυτοί οι διαφορετικοί και απομονωμένοι κατά το παρελθόν γνωστικοί κλάδοι συνεργάζονται σήμερα στενά μέσα στα πλαίσια ενός νέου διευρυμένου διεπιστημονικού κλάδου που ονομάζεται νευροεπιστήμη.
«Βρισκόμαστε στην απαρχή της επανάστασης των νευροεπιστημών. Όταν αυτή ολοκληρωθεί, θα γνωρίζουμε πώς λειτουργεί η νόησή μας, τι καθορίζει τη φύση μας και πώς γνωρίζουμε τον κόσμο μας.» Αυτά υποστηρίζει ο Gerald M. Edelman, ένας από τους μεγαλύτερους μελετητές και θεωρητικούς του νευρικού συστήματος. Και προσθέτει: «Αυτό που συμβαίνει σήμερα στις νευροεπιστήμες μπορεί να θεωρηθεί προοίμιο μιας πολύ ευρύτερης επιστημονικής επανάστασης, μιας επανάστασης που θα έχει σημαντικές και αναπόφευκτες κοινωνικές συνέπειες». Τη βαρυσήμαντη και ενθουσιώδη αυτή δήλωση βρίσκουμε στον πρόλογο του βιβλίου του Edelman Αιθέρας θεϊκός, λαμπερή φωτιά. Αυτό το σημαντικό και πολυμεταφρασμένο βιβλίο κυκλοφόρησε πρόσφατα και στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Κάτοπτρο, πλουτίζοντας την ελληνική βιβλιογραφία με ένα από τα πιο αξιόλογα και συναρπαστικά επιστημονικά βιβλία των τελευταίων χρόνων.
Το Αιθέρας θεϊκός, λαμπερή φωτιά αποτελεί σύνοψη αλλά και διεύρυνση, στα πλαίσια μιας ευρύτερης ιστορικής-φιλοσοφικής διαπραγμάτευσης, των ιδεών που ο Edelman είχε αναπτύξει στη μνημειώδη πλέον τριλογία του Νευρωνικός δαρβινισμός (1987), Τοποβιολογία (1988) και Το ανακαλούμενο παρόν (1989). Ωστόσο, ενώ εκείνη η τριλογία απευθυνόταν σ’ ένα πολύ ειδικό κοινό, αυτό το τελευταίο του βιβλίο, εύληπτο και καλογραμμένο χωρίς ωστόσο να γίνεται ποτέ απλοϊκό, απευθύνεται σε κάθε αναγνώστη που ενδιαφέρεται να μάθει πώς η σύγχρονη επιστήμη φωτίζει τα μυστήρια του εγκεφάλου και της νόησης.
Απώτερος στόχος του συγγραφέα είναι να δείξει ότι σήμερα «είναι επιστημονικά δυνατόν να κατανοήσουμε τη νόηση». Τα τελευταία είκοσι χρόνια ολόκληρο το επιστημονικό και συγγραφικό έργο του Edelman είναι μια προσπάθεια να συνθέσει σε μια μεγάλη ενοποιητική θεωρία ό,τι γνωρίζουμε μέχρι σήμερα γύρω από τον εγκέφαλο και τη νόηση. Η θεωρία επιλογής νευρωνικών ομάδων, που έγινε γνωστή ως νευρωνικός δαρβινισμός, είναι το προϊόν αυτής της μεγαλόπνοης ερευνητικής και θεωρητικής εργασίας.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Edelman ξεκίνησε τη λαμπρή επιστημονική του σταδιοδρομία όχι ως μελετητής του νευρικού συστήματος αλλά ως μοριακός βιολόγος, ερευνητής του ανοσοποιητικού συστήματος των ανώτερων οργανισμών. Το ανοσοποιητικό σύστημα είναι ικανό να αναγνωρίζει και να καταστρέφει κάθε ξένο σώμα παθογόνα βακτηρίδια, ιούς κ.λ.π, που εισβάλλει στον οργανισμό.
Όταν ένα ξένο σώμα εισβάλλει στον οργανισμό, αυτό αναγνωρίζεται από τα αντισώματα, τις ειδικές πρωτεΐνες που υπάρχουν στην επιφάνεια των ανοσοκυττάρων, κι έτσι πυροδοτείται η ανοσολογική απάντηση του οργανισμού κατά του εισβολέα. Για πολλά χρόνια επικρατούσε η άποψη ότι ο οργανισμός διαθέτει ένα μόνο είδος αντισώματος, το οποίο τροποποιεί τη δομή του σύμφωνα με τη δομή του ξένου σώματος, και συνεπώς αυτό που καθοδηγεί την ανοσολογική απάντηση του οργανισμού είναι το ξένο σώμα.
Η μεγάλη επιστημονική ανακάλυψη του Edelman ήταν ότι αυτή η φαινομενικά εύλογη υπόθεση, δηλαδή ότι το ανοσοποιητικό σύστημα «καθοδηγείται» ή «εκπαιδεύεται» από τους παθογόνους εισβολείς, ήταν εντελώς λανθασμένη. Οι έρευνές του απέδειξαν ότι, αντίθετα, το ανοσοποιητικό σύστημα είναι ένα επιλεκτικό σύστημα η λειτουργία του οποίου εξηγείται θαυμάσια μέσω των δαρβίνειων αρχών της ποικιλότητας και της επιλογής. Πριν από τη μόλυνση, κάθε οργανισμός διαθέτει μια τεράστια εφεδρεία αντισωμάτων, και όταν ένα ξένο σώμα εισβάλλει στον οργανισμό δεν καθοδηγεί την κατασκευή ειδικών αντισωμάτων αλλά επιλέγει το κατάλληλο μέσα από τα ήδη υπάρχοντα! Γι’ αυτές τις θεμελιώδεις ανακαλύψεις του, ο Edelman θα τιμηθεί το 1972 με το βραβείο Νόμπελ. Έκτοτε θα στρέψει τις έρευνές του στη μελέτη του νευρικού συστήματος για να διαπιστώσει εάν και αυτό το τόσο πολύπλοκο σύστημα θα μπορούσε να εξηγηθεί με εξελικτικούς όρους.
Γεννιόμαστε και μεγαλώνουμε σε έναν χαώδη και συνεχώς μεταβαλλόμενο κόσμο. Έναν κόσμο που, όπως γράφει ο Edelman, «είναι ένας τόπος χωρίς ετικέτες». Η λειτουργία του εγκεφάλου είναι να δημιουργεί τάξη μέσα σ’ αυτή τη χαοτική ροή των πραγμάτων. Ο εγκέφαλος οφείλει να ταξινομεί, να κατηγοριοποιεί κάθε αισθητηριακή εμπειρία του οργανισμού και να κατασκευάζει από αυτές τις πρώτες «αντιληπτικές κατηγοριοποιήσεις» ένα κατάλληλο μοντέλο του κόσμου. Από αυτό το μοντέλο εξαρτάται η επιβίωση και η προσαρμογή του οργανισμού. Πώς όμως ο εγκέφαλος καταφέρνει κάτι τέτοιο; Ο νευρωνικός δαρβινισμός αποτελεί την πρώτη ολοκληρωμένη επιστημονική απάντηση σ’ αυτό το ακανθώδες ερώτημα.
Όταν ο Edelman και οι συνεργάτες του άρχισαν να μελετούν τη δομή και τη λειτουργία του νευρικού συστήματος, βρέθηκαν αντιμέτωποι με τρία αναπάντητα έως τότε αλλά αποφασιστικής σημασίας ερωτήματα: πώς συνδέονται σε ομάδες μεγάλοι πληθυσμοί νευρώνων, ποιες αρχές καθορίζουν την οργάνωση των αισθητηριακών και νοητικών αναπαραστάσεων στο εσωτερικό του εγκεφάλου, ποιοι νευρολογικοί μηχανισμοί επιτρέπουν την ανάδυση των αντιληπτικών και εννοιολογικών κατηγοριοποιήσεων που είναι απαραίτητες για την επιβίωση των οργανισμών; Για να απαντήσει σ’ αυτά τα ερωτήματα ο Edelman διατύπωσε αρχικά τρεις θεωρητικές υποθέσεις, που σύντομα όμως αποδείχτηκαν οι τρεις θεμελιώδεις αρχές του νευρωνικού δαρβινισμού.
Η πρώτη αρχή υποστηρίζει ότι κατά τη διάρκεια της εμβρυϊκής ανάπτυξης οι γενετικές πληροφορίες οι οποίες υπάρχουν στα γονίδια του εμβρύου δεν επαρκούν για την κατασκευή ενός τόσο πολύπλοκου νευρωνικού δικτύου όπως αυτό που υπάρχει στο εσωτερικό του εγκεφάλου του. Πρέπει λοιπόν να συντελείται μια επιλεκτική διαδικασία που δεν αφορά μεμονωμένους νευρώνες αλλά πληθυσμούς νευρώνων. Σύμφωνα με τον Edelman, η μονάδα επιλογής κατά την ανάπτυξη του εγκεφάλου είναι η νευρωνική ομάδα, ένας πληθυσμός από πενήντα έως δέκα χιλιάδες νευρώνες που συνδέονται μεταξύ τους και λειτουργούν από κοινού.Αποτέλεσμα αυτής της πρώτης επιλεκτικής διαδικασίας είναι να διαμορφώνονται τα πρώτα «εμβρυϊκά» νευρωνικά κυκλώματα, τα οποία ο Edelman ονομάζει πρωτογενές ρεπερτόριο.
Σύμφωνα με τη δεύτερη αρχή, ο οργανισμός μετά τη γέννηση και καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του αλληλεπιδρά με τον εξωτερικό κόσμο. Αυτή η αλληλεπίδραση, που συνήθως αποκαλείται εμπειρία, επεμβαίνει και καθορίζει την οργάνωση αυτού του πρωτογενούς ρεπερτορίου. Μια νέα επιλεκτική διαδικασία κάνει την εμφάνισή της, σ’ αυτή την περίπτωση όμως δεν ασκείται στις νευρωνικές ομάδες αλλά στις νευρωνικές διασυνδέσεις (συνάψεις) που υπάρχουν τόσο στο εσωτερικό όσο και μεταξύ των νευρωνικών ομάδων. Αποτέλεσμα αυτής της νέας επιλεκτικής διαδικασίας είναι ο σχηματισμός των λειτουργικών κυκλωμάτων του εγκεφάλου τα οποία ο Edelman ονομάζει δευτερογενές ρεπερτόριο.
Η τρίτη και πλέον σημαντική αρχή εξηγεί με ποιον τρόπο επικοινωνούν μεταξύ τους οι νευρωνικές ομάδες και τα λειτουργικά κυκλώματα. Αυτή η επικοινωνία, που πραγματοποιείται μέσω παράλληλων και αμοιβαίων συνδέσεων, είναι μια διαδικασία την οποία ο Edelman αποκαλεί επανείσοδο. Μέσω αυτής της διαδικασίας, πολυάριθμες νευρωνικές ομάδες συνδέονται στενά μεταξύ τους σχηματίζοντας τους λειτουργικούς χάρτες του εγκεφάλου. Και, όπως υποστηρίζει ο Edelman, αυτοί οι χάρτεςαποτελούν την υλική βάση όχι μόνο των αισθητηριακών μας αντιλήψεων και της μνήμης, αλλά επιπλέον όλων των ανώτερων «πνευματικών» ικανοτήτων μας, όπως είναι η γλώσσα, η συνείδηση και η έλλογη σκέψη.
Βλέπουμε λοιπόν ότι η νέα εικόνα του εγκεφάλου, όπως αυτή διαμορφώνεται από τον νευρωνικό δαρβινισμό, διαφέρει ριζικά από τις παραδεδεγμένες μέχρι σήμερα αντιλήψεις που βλέπουν τον εγκέφαλο ως ένα στατικό όργανο που «αντανακλά» την πραγματικότητα και του οποίου η οργάνωση και η λειτουργία είναι γενετικά προκαθορισμένες. Ο Edelman, αντίθετα, υποστηρίζει με πολύ πειστικά επιχειρήματα ότι ο εγκέφαλος, «η πιο περίπλοκη διάταξη του γνωστού σύμπαντος», αποτελεί ένα δυναμικό επιλεκτικό σύστημα το οποίο εξελίσσεται συνεχώς καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας ανάλογα με τα ερεθίσματα, τα βιώματα και τις γνώσεις που του προσφέρουμε.
Σε αυτό το σημείο ο αναγνώστης θα μπορούσε να ρωτήσει: «Ωραία όλα αυτά, όμως τι σχέση έχουν με τη νόηση, τη δημιουργική φαντασία και τις ανώτερες πνευματικές μας ικανότητες;» Σ’ αυτή τη δικαιολογημένη απορία έρχονται να απαντήσουν τα τρία τελευταία κεφάλαια του βιβλίου Αιθέρας θεϊκός, λαμπερή φωτιά. Σε αυτά τα κεφάλαια, τα πιο πρωτότυπα, τα πιο γοητευτικά αλλά και τα πιο δύσκολα ολόκληρου του βιβλίου, ο Edelman επιχειρεί κάτι που κανείς άλλος επιστήμονας δεν είχε τολμήσει: να εξηγήσει με βιολογικούς όρους πώς αναδύεται η συνείδηση μέσα από τη «νευρωνική ζούγκλα» του εγκεφάλου.
Η συνείδηση, και κατά συνέπεια η νόηση, γράφει ο Edelman, «είναι διαδικασία και όχι ουσία», μια διαδικασία που συνδέεται άρρηκτα με τη μνήμη, τη βούληση, την προθετικότητα και τις ασυνείδητες νοητικές καταστάσεις του εγκεφάλου μας. Ο Edelman κάνει διάκριση ανάμεσα σε πρωτογενή συνείδηση και σε συνείδηση ανώτερης τάξης.
Η πρώτη αφορά κυρίως νοητικές αναπαραστάσεις και τις κατηγοριοποιήσεις του παρόντος, και δεν προϋποθέτει την ύπαρξη γλώσσας. Η συνείδηση ανώτερης τάξης, αντίθετα, αναδύεται από την πρωτογενή όταν ο οργανισμός αποκτά την ικανότητα έναρθρου λόγου και μιας μνήμης ειδικού τύπου που αφορά τα σύμβολα και τις σημασίες τους. Όπως χαρακτηριστικά γράφει ο Edelman, «η απόκτηση ενός νέου είδους μνήμης μέσω σημασιολογικής αυτοδιέγερσης ... έχει ως αποτέλεσμα το να μπορούν να συνδέονται οι έννοιες του εαυτού, του παρελθόντος και του μέλλοντος με την πρωτογενή συνείδηση. Έτσι καθίσταται δυνατή η συνείδηση της συνείδησης». Χάρη σ’ αυτήν ακριβώς τη συνείδηση ανώτερης τάξης ο άνθρωπος, και ίσως ορισμένοι πίθηκοι, κατάφεραν κατά την πρόσφατη εξελικτική τους ιστορία να απαλλαγούν από τη σκλαβιά του «εδώ και τώρα», δηλαδή από τους χρονικούς και τοπικούς περιορισμούς της πρωτογενούς συνείδησης.
Κλείνοντας αυτή την αναγκαστικά επιγραμματική παρουσίαση των κυριότερων ιδεών του νευρωνικού δαρβινισμού, αξίζει να σταθούμε για λίγο στις σημαντικές επιστημονικές, φιλοσοφικές και επιστημολογικές του συνέπειες. Όσον αφορά την ίδια την επιστήμη, η προσφορά της θεωρίας του Edelman είναι κυριολεκτικά επαναστατική. Όχι μόνο γιατί αποτελεί την πρώτη ολοκληρωμένη βιολογική θεωρία των εγκεφαλικών-νοητικών φαινομένων, αλλά και γιατί οι πολυάριθμες διακλαδώσεις και υποθέσεις αυτής της θεωρίας αποτελούν ήδη την αφετηρία νέων και πολλά υποσχόμενων ερευνητικών προγραμμάτων.
Στο χώρο της επιστημολογίας, ο νευρωνικός δαρβινισμός έχει τουλάχιστον δύο σημαντικές συνέπειες. Η πρώτη, θετικού χαρακτήρα συνέπεια είναι ότι ολοκληρώνει και διευρύνει τη θεωρία της εξέλιξης του Δαρβίνου. Το ότι η θεωρία της εξέλιξης αποτελεί θεμέλιο και ακρογωνιαίο λίθο όλων των βιολογικών επιστημών ήταν ήδη γνωστό. Αυτό που αγνοούσαμε μέχρι πρόσφατα ήταν ότι αποτελεί επίσης ακρογωνιαίο λίθο για την εξήγηση τόσο των ανοσολογικών όσο και των εγκεφαλικών-νοητικών φαινομένων.
Η δεύτερη, αρνητική επιστημολογική συνέπεια συνδέεται άρρηκτα με την πρώτη και αφορά τη σύγκρουση της «λειτουργιστικής» με την «εξελικτική» προσέγγιση των νοητικών φαινομένων. Η λειτουργιστική ή υπολογιστική προσέγγιση που υιοθετείται από τη γνωσιακή επιστήμη και την τεχνητή νοημοσύνη όχι μόνο διαχωρίζει τη νόηση από το υλικό της υπόστρωμα —τον εγκέφαλο— αλλά και ουσιαστικά αδιαφορεί γι’ αυτό:
ό,τι έχει σημασία, υποστηρίζουν, είναι να βρεθεί το κατάλληλο πρόγραμμα και όχι πού υλοποιείται αυτό. Έτσι, ο εγκέφαλος ως υλικό υπόστρωμα των νοητικών φαινομένων όχι μόνο αυτονομείται από αυτά αλλά και θεωρείται επουσιώδης για την ουσιαστική κατανόηση και την αναπαραγωγή τους μέσω υπολογιστικών μηχανών. Αυτή την ιδιαίτερα δημοφιλή στις μέρες μας θεωρία ο Edelman δεν χάνει την ευκαιρία να την υποβάλει σε αμείλικτη κριτική σε όλα σχεδόν τα κεφάλαια του βιβλίου του και ιδιαίτερα στο πολυσέλιδο κριτικό υστερόγραφο το οποίο συνέγραψε γι’ αυτόν ακριβώς το σκοπό.
Βασιζόμενος σε αυτό το νέο εννοιολογικό οπλοστάσιο και στις αρχές του διευρυμένου νευρωνικού δαρβινισμού, ο Edelman επιτυγχάνει το στόχο του: να δώσει την πρώτη ολοκληρωμένη βιολογική εξήγηση της ανθρώπινης συνείδησης. Αραγε σημαίνει αυτό ότι ο νευρωνικός δαρβινισμός, και εν γένει η νευροεπιστήμη, θα καταφέρει στο άμεσο μέλλον να μας προσφέρει μια εξίσου ικανοποιητική εξήγηση της ανθρώπινης νόησης και σκέψης; Σε αυτό το ερώτημα ο Edelman απαντά απερίφραστα:
«Τα δεδομένα της νευροεπιστήμης, όσο πολυάριθμα κι αν είναι, δεν μπορούν από μόνα τους να επιτρέψουν την εξήγηση της σκέψης ... Η νευροεπιστημονική εξήγηση είναι αναγκαία αλλά όχι ικανή ως τελική εξήγηση».
Αυτή η απάντηση δεν αποτελεί καθόλου μυστικιστική υπαναχώρηση του συγγραφέα.
Η επιστημονική κατανόηση της ανθρώπινης νόησης, υποστηρίζει ο Edelman, προϋποθέτει ασφαλώς τις νευροβιολογικές εξηγήσεις, αλλά ταυτόχρονα τις υπερβαίνει, και αυτό οφείλεται στον εγγενώς κοινωνικό, ανθρωπολογικό και ιστορικό χαρακτήρα των νοητικών φαινομένων! Ωστόσο, το μεγαλειώδες εγχείρημα του Edelman δεν είναι καθόλου μάταιο, γιατί όπως τονίζει, «δεν μπορεί να υπάρξει καμία πλήρης επιστήμη, και ασφαλώς καμία επιστήμη των ανθρώπινων όντων, μέχρι να εξηγηθεί η συνείδηση με βιολογικούς όρους»
Πηγή:
Τρέλα είναι απλά μια άλλη μορφή της συνείδησης
Αφορμή για τη συγγραφή στάθηκε η πρόσφατη «επίθεση» εναντίον διαδηλωτών του ΠΑΜΕ και η μονοπώληση των αντιδράσεων από μέρους του κομουνιστικού κόμματος στη περίοδο κρίσης που διανύει η χώρα. Είναι ολοφάνερο πως το κύρος του επαναστατημένου και η εγκυρότητα των ιδεών που πρεσβεύει, έχουν άμεση σχέση με το χαρακτηρισμό του υποκειμένου ως προοδευτικό. Αναγκαίο συνεπώς είναι να προσπαθήσουμε να ξεκαθαρίσουμε τι συνεπάγεται ο χαρακτηρισμός κάποιου ως προοδευτικού και τι ακριβώς υπονοείται με την έννοια πρόοδος.
Για να ορίσουμε κάτι ως προοδευτικό, θα πρέπει κατ’ αρχάς να αποδεχτούμε πως η πρόοδος έχει μία συγκεκριμένη κατεύθυνση και αυτή είναι προς τα εμπρός. Όμως όταν λέμε εμπρός, τι ακριβώς εννοούμε; Η κατεύθυνση σάμπως δε παίρνει σάρκα και οστά από τον καθορισμό συγκεκριμένων στόχων; Μήπως για τα παραπάνω, δεν είναι εξάλλου αναγκαία και μία επικράτηση ιδεών, παραδοχών, αντιλήψεων οι οποίες θα πρέπει να προηγούνται του ορισμού της κατεύθυνσης της προόδου; Όταν οι στόχοι έχουν τεθεί και το μοντέλο αποτελέσει ένα πρότυπο, όταν το μοντέλο επικυρώνεται με τη σύμπλευσή του με τις επικρατούσες αντιλήψεις, τότε πια έχει γίνει ξεκάθαρο τι σημαίνει πρόοδος.
Με βάση λοιπόν τα παραπάνω, είμαστε πλέον στη θέση να τοποθετούμε τα άτομα και τις αντιλήψεις είτε μέσα στην έννοια της προόδου, είτε εκτός. Είμαστε σε θέση, μια ιδεολογία, μία πρόταση, κάποιες αρχές και αξίες, κάποιες επιδιώξεις, αν γίνονται προς την κατεύθυνση της προόδου να προσδίδουν και στο υποκείμενο την ίδια ιδιότητα, ενώ αν τα παραπάνω στοιχεία χαρακτηρίζονται από οπισθοδρομικότητα και αδράνεια, τότε μιλάμε για συντήρηση. Όσο οι ιδέες αλλάζουν, εξελίσσονται και δέχονται την τριβή του χρόνου, έχουμε και την εμφάνιση νέων ορισμών, νεοσυντηρητικών, νεοφιλελεύθεροων, νεο κάτι. Αλλά πάντα η κεντρική ιδέα της προόδου μέσα από το χρωματισμό της και τη δυναμική της στο χρόνο όταν προέρχεται από μία πολύ συγκεκριμένη αφετηρία, δε μπορεί παρά να μένει μία συμπαγής μάζα που μοιάζει σαν αντί η ίδια η πρόοδος να κινείται στην ιστορία, να φτάνει στο σημείο να επιβάλει την ίδια την ιστορία να κινηθεί γύρω από την έννοιά της όπως αυτή διαμορφώθηκε από τις αρχικές συνθήκες.
Αυτό που προσπαθώ να περιγράψω στα παραπάνω, είναι ότι η φύση της έννοιας της προόδου όπως αυτή πλέον γίνεται αντιληπτή, είναι απολύτως σύμφωνη με ένα ιδεαλιστικό πρότυπο. Σύμφωνα με αυτό, οι ιδέες, οι αρχές, οι αξίες και οι κατευθύνσεις, προϋπάρχουν του κόσμου αυτού, ή μάλλον είναι αυτόφωτες και οφείλουν να δουν την αντανάκλασή τους στον υλικό κόσμο και στην ανθρώπινη κοινωνία. Συνεπώς, η πρόοδος υπό αυτό το πρίσμα είναι η επιχείρηση προσέγγισης αυτών των ιδεών που ως πρότυπα υπάρχουν στον κόσμο των ιδεών και οφείλουμε να τα κάνουμε πραγματικότητα. Το οξύμωρο του πράγματος όμως είναι ότι ιδέες αντιλαμβανόμενες ως προοδευτικές, όπως ο μαρξισμός και οι εκφάνσεις του, έχουν πολύ λίγα κοινά σημεία με τον ιδεαλισμό του Πλάτωνα.
Με αφορμή ένα πρόσφατο ανάγνωσμα του Πόππερ, θα ήθελα να συνδέσω την έννοια της προόδου με την εξελικτική θεωρεία του Δαρβίνου και τη μέθοδο της επιστήμης. Σύμφωνα με τη θεωρεία του Δαρβίνου, η εξέλιξη των ιδεών από το απλούστερο προς το πιο πολύπλοκο, η οποία συμβαίνει μέσω της μετάλλαξης του γενετικού υλικού των ειδών, δε συμβαίνει βάσει κάποιων a priori κατευθυντήριων αρχών. Η μετάλλαξη δηλαδή του γενετικού υλικού ενός οργανισμού, δεν ακολουθεί κάποιες επιταγές, αλλά γίνεται με τυχαίο τρόπο. Μία μεμονωμένη μετάλλαξη ίσως προκαλέσει πρόβλημα για το άτομο, αλλά η διαδικασία αποδεικνύεται επωφελής προς το είδος. Η μετάλλαξη συμβαίνει με τυχαίο τρόπο, χωρίς τάσεις. Το αν η μετάλλαξη αποδειχθεί επωφελής ή όχι θα το αξιολογήσουν οι πολύ συγκεκριμένες συνθήκες που συνέβη. Ο χρόνος και ο τόπος συνεπώς είναι καθοριστικής σημασίας για την επιτυχία ή την αποτυχία. Στη συνέχεια η μετάλλαξη, αν είναι θετική για το είδος, θα βρει το δρόμο της για την παγίωση και την αναπαραγωγή του γονιδίου που τη φέρει. Αυτό όμως που πρέπει να τονιστεί, είναι ότι η αρχική δοκιμή δε γίνεται κατόπιν επιλογής, κατόπιν κάποιας διαίσθησης για το σωστό, αλλά τυχαία, προς όλες τις κατευθύνσεις.
Με την εξελικτική θεωρεία μπορεί να παραλληλιστεί η μέθοδος της επιστήμης της δοκιμής και λάθους. Οποιαδήποτε ανακάλυψη, εφεύρεση, έχουν δοκιμαστεί και επιβεβαιωθεί πριν γίνουν αποδεκτές. Ο επιστήμονας ίσως έχει κάποιες κατευθυντήριες γραμμές και θέσει από μόνος του ένα ερώτημα που ψάχνει απάντηση. Αυτό το ερώτημα ίσως βασίζεται σε κάποιες αρχές, αλλά η επιβεβαίωση της θεωρίας, θα γίνει με την παρατήρηση και το πείραμα. Ο ίδιος ο Πόππερ θεωρεί ότι μια θεωρεία, είναι έγκυρη μόνο όταν μπορεί να καταστεί ελέγξιμη και απορρίψιμη. Αν αφήσουμε όμως κατά μέρους τις αρχικές ιδέες και επικεντρωθούμε στην παρατήρηση και το πείραμα, θα δούμε ότι η έννοια του τυχαίου είναι απαραίτητη. Μία στατιστική ανάλυση, απομονώνει πάντα τους τυχαίους παράγοντες και επιχειρεί να βρει τη σχέση αιτίου αιτιατού. Η σχέση αιτίου αιτιατού με τη σειρά της δεν είναι άλλο από μία τυχαιότητα που απλώς επιβεβαιώθηκε εκ των πραγμάτων. Ένα πείραμα που γίνεται σε ένα εργαστήριο, εξετάζει όλες τις παραμέτρους ώστε να πάρει όλες τις τυχαίες διακυμάνσεις και να ελέγξει τη συμπεριφορά του αντικειμένου σε διάφορες συνθήκες. Η ανακαλύψεις στις επιστήμες, δε γίνονται από την επιβεβαίωση μιας θεωρίας μέσω ενός πειράματος ή μιας παρατήρησης, αλλά από τη διάψευσή τους. Είναι το λάθος, το οποίο δίνει την κατευθυντήρια γραμμή στην εξέλιξη της ανακάλυψης και όχι η αρχική ιδέα και διαίσθηση σχετικά με την ισχύ μίας πρότασης. Οι ιδέες είναι ποικίλες και οι αρχικές τάσεις πολλές. Όλες αυτές όμως κινούνται με μια φυγόκεντρο δύναμη προς όλες τις κατευθύνσεις και αυτό που τελικά θα αναδείξει την επικρατούσα είναι το σφάλμα, όχι η αρχική πρόθεση επιβεβαίωσης.
Τα δύο κοινά σημεία της θεωρίας της εξέλιξης και της μεθόδου των επιστημών, είναι λοιπόν η τυχαία δοκιμή και το λάθος. Τα λάθη συσσωρεύονται στη συλλογική μνήμη και ότι απομένει είναι ο ελεύθερος χώρος για να κινηθούμε-πάλι με τυχαίο τρόπο. Τα αποτελέσματα αυτής της μεθόδου, που προϋπήρχε στη φύση και την υιοθέτησε ο άνθρωπος, είναι, η δημιουργία του ίδιου του ανθρώπινου είδους, στην πρώτη περίπτωση, από απλούς μονοκύτταρους οργανισμούς και τα αμέτρητα επιτεύγματα των επιστημών και ο βαθμός που αυτά έχουν βελτιώσει τη ζωή μας στη δεύτερη περίπτωση.
Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, νομίζω -για μένα τουλάχιστον- είναι ξεκάθαρο, ποια έννοια πρέπει να έχει η πρόοδος και στην κοινωνικοπολιτική σφαίρα. Η προσδοκία των θετικών αποτελεσμάτων επιβεβαιώνεται από την παραπάνω μέθοδο. Μέθοδο την οποία, είχε η φύση, χρησιμοποίησε ο άνθρωπος για να δαμάσει τη φύση και θα πρέπει να χρησιμοποιείται κατά βάση και για να δαμάσει ο άνθρωπος τον ίδιο του τον εαυτό, την ίδια του την κοινωνία. Η πρόοδος είναι μια τυχαία κατεύθυνση η οποία επιβεβαιώθηκε και επιβίωσε από τον έλεγχο που της άσκησε η πραγματικότητα. Οι ιδέες διαμορφώνονται μέσα στην ιστορία και όχι εκτός αυτής.
Με όλα αυτά, μάλλον θα ήταν περιττό να μιλήσουμε για την ανάγκη επαναπροσδιορισμού των όρων συντηρητικός και προοδευτικός, για να μη κάνουμε λόγο για αντιστροφή τους. Όλοι αυτοί οι θρασείς που τοποθετούνται τόσο απόλυτα και υποτάσσονται σε δεδομένες ιδέες και αρχές, καλά θα έκαναν να χαλαρώσουν λίγο, να αφήσουν τη σκέψη τους ελεύθερη και αν αυτή μπορεί να πάει αρκετά μακριά, τότε ίσως αποκολληθούν από την εμμονή τους σε ογκόλιθους του παρελθόντος.
Το Υπουργείο Οικονομικών με σειρά τροπολογιών που ετοιμάζεται να καταθέσει τις ερχόμενες μέρες θέλει να παραχωρήσει χαριστικά στην ΟΠΑΠ ΑΕ το μονοπώλιο ΚΑΙ στο online, με απ' ευθείας ανάθεση, χωρίς διαγωνισμό.
Δημοσιεύουμε το πλήρες κείμενο των τροπολογιών όπως ισχύουν αυτήν τη στιγμή, που σχεδιάστηκαν για να μεγιστοποιήσουν την τιμή ιδιωτικοποίησης της ΟΠΑΠ ΑΕ, καθώς οι κ.κ. Αθανασόπουλος και Εμίρης του ΤΑΙΠΕΔ προφανώς ανήμποροί να διαπραγματευτούν αξιόλογο τίμημα, αποτυγχάνουν και "να θέσουν τη διαδικασία αποκρατικοποιήσεων εκτός πολιτικού παρεμβατισμού και να την αναπτύξουν σε ένα απόλυτα επαγγελματικό πλαίσιο" όπως είναι ο βασικός στόχος του ΤΑΙΠΕΔ.
Οι τροπολογίες ρυθμίζουν διάφορα εκκρεμή θέματα του Υπουργείου και της Επιτροπής Ελέγχου και Εποπτείας Παιγνίων (ΕΕΕΠ) σχετικά με τα φρουτάκια που ετοιμάζεται να λανσάρει η ΟΠΑΠ κατά δεκάδες χιλιάδες και τα τεχνικά (όχι τυχερά) παιχνίδια.
Με την ευκαιρία όμως αυτή, το Υπουργείο ουσιαστικά ενδίδει στις συνεχείς πιέσεις της ΟΠΑΠ για να του δώσει μονοπώλιο στο διαδικτυακό στοίχημα, κατά κατάφορη παραβίαση του Ευρωπαϊκού δικαίου. Η παρανομία έχει να κάνει με το γεγονός ότι η ανάθεση αυτή γίνεται χωρίς διαγωνισμό, χωρίς την παραμικρή διαφάνεια και χωρίς βέβαια να εξυπηρετεί κανένα λόγο δημόσιου συμφέροντος. Είναι επίσης αξιοσημείωτο ότι με τα άρθρα 29, 49, 83, 84, 85 και 86 καταργείται οποιαδήποτε υποχρέωση της ΟΠΑΠ ΑΕ για επιχορήγηση σε οποιοδήποτε φορέα, συμπεριλαμβανομένων των αθλητικών σωματείων, ομοσπονδιών κ.λ.π.
Η ΟΠΑΠ επομένως χάνει οποιοδήποτε κοινωνικό πρόσωπο ενδεχομένως, έστω και σε μικρό βαθμό, είχε και μαζί του και οποιαδήποτε δικαιολογία για τον αυθαίρετο αυτό σχεδιασμό του Υπουργείου Οικονομικών.
Είναι χαρακτηριστικό της προχειρότητας και της ασχετοσύνης των νομοθετούντων ότι παρουσιάζουν το διαδικτυακό τουρνουά πόκερ, ώς παράδειγμα ζωντανού καζίνο, το αποτέλεσμα του οποίου δεν παράγεται από γεννήτρια τυχαίων αριθμών, λες και τα χαρτιά δεν τα μοιράζει τέτοια γεννήτρια αλλά ο κύριος Μαυραγάνης ή ο κύριος Γιαννακόπουλος της ΕΕΕΠ.
Οι αντιδράσεις αναμένεται να είναι άμεσες, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ως κατά πολύ σοβαρότερο το "αμάρτημα" παραχώρησης επιπλέον μονοπωλιακών προνομίων σε ήδη υφιστάμενο μονοπώλιο, πόσο μάλλον όταν αυτό αμφισβητείται δικαστικά. Όπως είναι γνωστό η νομιμότητα του μονοπωλίου του ΟΠΑΠ αναμένεται να κριθεί με απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας εντός της ερχόμενης χρονιάς και οι πιθανότητες να κριθεί νόμιμο είναι ελάχιστες.
Διαβάστε στο gazzetta.gr το πλήρες κείμενο των τροπολογιών με τις οποίες θα παραχωρηθεί χαριστικά στην ΟΠΑΠ ΑΕ το μονοπώλιο ΚΑΙ στο online, με απ' ευθείας ανάθεση, χωρίς διαγωνισμό.
Το διαφορετικό είτε φυσικά είτε συμπεριφορικά είναι αναπόφευκτο. Επερχόμενα, η τάση των ανθρώπων να στιγματίζουν δεν μπορεί να θεωρηθεί αφύσικη.
Στιγματισμός, βέβαια, υπάρχει και στη μη ανθρώπινη φύση.
Για παράδειγμα, μια κοινότητα ζώων, ένα κοπάδι, δεν δέχεται εντός της το παραμορφωμένο, το βιολογικά αλλοιωμένο, το εξοβελίζει.
Παρόμοια ήταν και η ευγονική των Σπαρτιατών : ‘ ό,τι ’ υστερούσε, δεν ήταν άξιο να ζήσει, δολοφονούνταν.
Έπειτα, ως ανθρώπινη φύση μπορούμε να ορίσουμε είτε την ειδοποιό διαφορά του ανθρώπου από τα ζώα, πιθανώς το λόγο, είτε όλα όσα μπορεί να πράξει ο άνθρωπος, όλες του τις δυνατότητες.
Συχνά ο τελευταίος, θέλοντας να είναι φυσικός ή να νομιμοποιήσει πράξεις προκειμένου να είναι φυσικός (π.χ. Σπαρτιάτες ) αρνείται να κάνει βήματα πάρα από αυτό το ζωώδες και φυσικό.
Είναι, λοιπόν, αυτονόητο το ζητούμενο να υπερβούμε τη διαδικασία μίμησης της φύσης.
Λόγου χάρη, οι ανθρώπινες κοινότητες προνοούν για τη φροντίδα των ηλικιωμένων ενώ οι γέρικες αρκούδες εγκαταλείπονται να πεθάνουν αβοήθητες.
Ο χαρακτηρισμός, λοιπόν, της φύσης από διάφορους ρομαντικούς ως σύμμετρης και δίκαιης είναι εύλογο να εκληφθεί το πολύ ως σπουδαία αισθητική αποτύπωση.
Η απόδοση της δικαιοσύνης στη φύση είναι ανθρωπομορφισμός.
Η φύση είναι αδιάφορη.
Υπάρχουν, λοιπόν, από τη μία πλευρά οι φυσικές προς εκπλήρωση ανάγκες και από την άλλη ο 'ευτυχισμένος άνθρωπος’ ως ιδανικό.
Άρα, ό,τι προσλαμβάνουμε ως διαφορετικό είναι λόγω του ιδανικού – δηλαδή ενός ορισμού της ευτυχίας – που συνέλαβαν κάποιοι άνθρωποι, χωρίς, όμως, να αγνοούν τη φύση.
Το ζητούμενο, λοιπόν, είναι η σύγκρουση διαφορετικότητας – ιδανικού να λυθεί και σαφώς όχι μέσω της ομογενοποίησης αλλά μέσω της συμφιλίωσης των ετεροτήτων.
Η ύπαρξη κοινότητας, η υπόστασή της, δηλαδή, είναι ενδεχομένως πιο εύκολη με την εξάλειψη των ιδιαιτεροτήτων καθότι η ομογενοποίηση ευνοεί την ενοποίηση.
Από την άλλη πλευρά, όμως, η σύσταση μιας κοινότητας Προϋποθέτει κατά κάποιο τρόπο την ανομοιότητα, με την έννοια πως για να αναζητά κανείς να ανήκει κάπου και για το λόγο αυτό να συστήνει ένα όλον, οπωσδήποτε καλύπτεις την ανάγκη του κοινωνικού όντος αλλά επιπλέον συνασπίζεσαι, αμύνεσαι προς κάτι ξένο αποκτώντας συμμάχους.
Ας σημειωθεί στο σημείο αυτό πως στις πρωτόγονες ήδη κοινότητες, οι άνθρωποι συμβίωναν ομαδικά είτε για να επιβιώσουν από φυσικούς κινδύνους είτε για να προστατευτούν από τα άγρια ζώα ή άλλες φυλές είτε για την ασφαλέστερη εξασφάλιση της τροφής.
Η πιο αφηρημένη και αφελής ετερότητα είναι εκ των πραγμάτων η ‘χωρικότητα’, η αναγκαστική, δηλαδή, διαφορά θέσης δύο πραγμάτων ή ανθρώπων στο χώρο.
Μετά, η ιστορία του κάθε ατόμου και η βιωματική του εμπειρία επίσης το διαφοροποιούν αναγκαστικά από τα υπόλοιπα.
Δηλαδή ετερότητα υπάρχει εξ ορισμού και η εξ ολοκλήρου εξάλειψή της μοιάζει αδύνατη και αφύσικη.
Οι ίδιες οι έννοιες -και ως έννοιες εδώ ορίζουμε το ευρύτερο χρηστικό λεξιλόγιο του ανθρώπου εξαιρουμένων των φιλοσοφικών και αφηρημένων εννοιών - είναι σε θέση να πραγματώνουν δύο ρόλους.
Μας δίνουν, δηλαδή, τη δυνατότητα αφενός να ορίσουμε και να προσδιορίσουμε αφετέρου να ενοποιήσουμε ανόμοια κι εκεί εξαλείφουν διαφορές.
Για παράδειγμα, είναι σαφές σε όλους τι είναι ένα παγκάκι και πως όλα τα παγκάκια δεν είναι καρέκλες αλλά συγχρόνως δεν είναι όλα τα παγκάκια ίδια.
Δεν ανέκυψε, όμως, η ανάγκη δημιουργίας άλλης έννοιας για το παγκάκι της μορφής χ και άλλη για εκείνο της μορφής ψ.
Προκύπτει ότι η εξάλειψη των ιδιαιτεροτήτων δεν είναι εφικτή.
Ας επιστρέψουμε στα ζώα για να επιχειρήσουμε μια αναλογία.
Στις κοινότητες των ζώων, λοιπόν, δεν τίθεται θέμα αυτά να σκεφτούν πως αυτό που είναι δύσμορφο, ενδέχεται να μην είναι παραγωγικό άρα το διώχνουμε από την ομάδα μας.
Παρ’ όλα αυτά, όμως, το διώχνουν.
Αυτό θα το απέδιδε κανείς στο ένστικτο, υπόθεση που, όντως.
εξελικτικά ευσταθεί.
Από την άλλη, μια εύλογη εξήγηση είναι πως το διαφορετικό, πάντα άγνωστο, μπορεί να ειδωθεί ως δυνητικά επικίνδυνο.
Άρα, ο κυριότερος λόγος απόρριψης του φυσικού από τη φύση, ίσως είναι αυτός.
Η υλική βάση που χρησιμοποιούν όσοι επιδιώκουν τη μαζική διαμόρφωση, επομένως και την εξάλειψη των ιδιαιτεροτήτων, π.χ. Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας, είναι αυτός ο ζωικός φόβος του δυνητικά επικίνδυνου.
Ταυτόχρονα, η τεχνολογική εξέλιξη εκτός σαφέστατα των θετικών και διευρυμένων ικανοτήτων που προσέφερε στον άνθρωπο, του έδωσε και τη δυνατότητα να αυτοεξαλειφθεί.
Στον αντίποδα κι όχι ιδεαλιστικά, θα μπορούσε να απαντήσει μια εξέλιξη που συμφιλιώνεται με και παραδέχεται το διαφορετικό.
Κι αυτό ισχύει στο πλαίσιο που επιδιώκεται η συλλογική ευτυχία που περιλαμβάνει αναγκαία την εντός και την εκτός μας φύση.
Αν αρνηθούμε το φυσικό, αυτοαναιρούμαστε υπαρξιακά, αφού είμαστε μέρος του.
Παράλληλα, όμως, ως πολιτισμός που θέλει να εξελίσσεται συνεχώς, οφείλουμε να πάμε ένα βήμα παρακάτω.
Όπως προαναφέρθηκε, συχνά κοινωνίες συστάθηκαν με όρους αντίθεσης προς μία άλλη ομάδα ετερότητας.
‘Όμως η ετερότητα ως κατοχυρωμένο δικαίωμα και ζητούμενο προκύπτει από το πρόταγμα της ατομικής ευτυχίας.
Αν, δηλαδή, επιθυμεί κάποιος να είναι διαφορετικός, δεν είναι σε θέση κανείς και κανένα δίκαιο να του το στερήσει.
Το θέμα είναι να μην του επιβάλλει κανείς την ετερότητα.
Παραπάνω μιλήσαμε για τη σύγκρουση πλασματικών ιδανικών και διαφορετικότητας.
Η θεωρία της κοινωνικής σύγκρουσης έχει τις ρίζες της στις διδαχές του Καρλ Μαρξ αλλά και των Γκέοργκ Ζίμμελ, Λούις Κόζερ και Ράνταλ Κόλινς.
Σύμφωνα με τη θεωρία αυτή, η κοινωνία υφίσταται ως ένα σύστημα που αποτελείται από μέρη, τα οποία δέχεται πως βρίσκονται σε διαρκή σύγκρουση μεταξύ τους.
Βέβαια, θεωρούν τη σύγκρουση ως αποτέλεσμα της ανεπάρκειας των πλουτοπαραγωγικών πηγών, διαπιστώνοντας πως για να έχει κάποιος κέρδος, κάποιος άλλος πρέπει να έχει ζημία.
Σύμφωνα με τον Simmel, οι κοινωνικές συγκρούσεις αποτελούν από μόνες τους έναν τρόπο ενοποίησης της κοινωνίας.
Από τη στιγμή που δύο άτομα έρχονται σε σύγκρουση, αυτομάτως σημαίνει πως κοινωνικοποιούνται.
Αν και η σχέση τους είναι σχέση εναντίωσης, παραμένει σχέση.
Στοιχείο προς απόδειξη της παρατήρησης αυτής φέρει το γεγονός ότι ένα άτομο δεν μπορεί να έρθει σε σύγκρουση μόνο του.
Μέσω της σύγκρουσης, η κοινωνία ενοποιείται από δύο τουλάχιστον απόψεις ή συμφέροντα σε ένα έστω κι αν αυτό έχει επιβληθεί με δυναμικά μέσα από την πιο δυνατή παράταξη, καθώς είναι δυνατή ακόμη και η σύνθεση των αντιμαχόμενων στοιχείων.
Για το λόγο αυτό, πιστεύει ο Simmel, η κοινωνία χρειάζεται τις κοινωνικές συγκρούσεις ώστε να εξελιχθεί αλλά και να σταθεροποιηθεί.
Πολλές θεωρίες σε σχέση με την ισχύ και την εξουσία έχουν αναφερθεί στη σύγκρουση και δεν την αντιμετωπίζουν όλες ως ‘αναγκαίο κακό’ ή καταλύτη κοινωνικής εξέλιξης.
Τουναντίον.
Όσο θεωρητικά κι αν είναι κάποια μοντέλα, αφήνουν περιθώρια εφαρμογής, αρκεί να καταφέρουν να επέμβουν στο συλλογικό ασυνείδητο, να ανοίξουν, δηλαδή, την πλακέτα και να μετασχηματίσουν το λογισμικό.
Τρόποι υπάρχουν.
Υφίσταται, για παράδειγμα, μια άποψη, μερικώς μαρξιστική, που συλλαμβάνει την ελευθερία όχι σε σχέση με τα όρια του άλλου.
Αλλά αντιμετωπίζει τον άλλο ως ένα πεδίο που του διευρύνει τις δυνατότητες.
Βέβαια, ισχύει πως ακόμη και στις σύγχρονες εκ-πολιτισμένες κοινωνίες η ετερότητα λειτουργεί ως αιτία συγκρούσεων.
Η σύγκρουση, σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως επιχείρημα τόσο υπέρ όσο κατά της ετερότητας.
Η σύγκρουση, δηλαδή, ενδέχεται να καταστεί ζητούμενο μερικών που υποστηρίζουν την εξέλιξη της κοινωνίας ανταγωνιστικά αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως επιχείρημα και μέσο υπέρ της προστασίας μιας ομάδας, για παράδειγμα μιας μειονότητας.
Προϋπόθεση, βεβαίως, για να λάβει χώρα μια σύγκρουση είναι η ύπαρξη κοινών στοιχείων στις ομάδες – άτομα – μονάδες που συγκρούονται.
Φαντάζει ιδεώδης, παραμένει όμως ζητούμενη, η ετερότητα που δεν συγκρούεται.
Σοφία Γριβάκη
